Лагер ичи вә сиртидики уйғурлар охшашла ши җинпиң идийәсини өгинишкә мәҗбурланмақта

• Мухбиримиз әзиз
  2021-08-11

Уйғур диярида барғансери зор көләм еливатқан сиясий бастуруштики бир муһим мәзмун уйғурларға мәҗбурий йосунда “қизил тәрбийә” ни теңиш болуп келиватқаниди. Йеқиндин буян бу хил “тәрбийә” ниң ялғуз лагер ичи вә сиртида охшашла мәвҗут икәнлики, шуниңдәк буниң барғансери зор көләм еливатқанлиқи мәлум болди.

Хитай һөкүмити башқурушидики “тәңритағ” ториниң 11-авғусттики хәвиридә ейтилишичә, уйғур аптоном районлуқ парткомниң секретари чен чуәнго “баш секретар ши җинпиңниң 1-июлдики сөзиниң роһини өгиниш” намидики партийә дәрсидә алаһидә сөз қилған. Шундақла “бу нутуқ йеңи дәврдики шинҗаң хизмитини тиришип ишләштики муһим қиблинамә. Биз бу нутуқниң мәзмунини һәр милләт кишилиригә аддий вә уқушлуқ тилда толуқ йәткүзүшимиз лазим” дегән. Униң сөзлиридики “бу нутуқ бизниң нөвәттики вә кәлгүсидики барлиқ хизмәтлиримиздә, җүмлидин муқимлиқ, узақ мәзгиллик әминлик вә ‛милләтләр иттипақлиқи‚да утуқ қазинишимизниң капалити” дегән мәзмунларни бәзиләр буниңдин кейинки сиясий контроллуқниң техиму күчийидиғанлиқидин бешарәт, дәп қаримақтикән.

Америкадики мустәқил анализчи елшат һәсән бу һәқтә тохтилип: “чен чуәнгониң бу сөзи әмәлийәттә пүткүл уйғурларниң лагерлардики ‛меңә ююш‚ тәшвиқатиниң обйекти болуватқанлиқини көрситиду. Бу мәнидин алғанда шәрқий түркистандики уйғурларниң лагерниң ичидә яки тешида болушиниң бәк чоң пәрқиму йоқ” деди.

Дәрвәқә ши җинпиңниң хитай компартийәси қурулғанлиқиниң 100-йиллиқи хатирә күнидә сөзлигән сөзини хитай мәркизий тәрҗимә идариси уйғурчиға тәрҗимә қилғандин кейин милләтләр нәшриятида нәшр қилинған һәмдә йеқинда пүткүл уйғур дияридики китабханиларда сетилишқа башлиған. Һалбуки өткән бирнәччә йилда уйғур диярида уйғур тили һәрқайси мәктәпләрдә мәни қилинған һәмдә уйғурчә китабларни нәшр қилиш ишлири тохтап қалғаниди. Әмдиликтә хитай һөкүмитиниң бу нутуқни толуқ тәрҗимә қилип нәшр қилдуруши һәққидә түрлүк пикирләр оттуриға чиқмақтикән.