Хитайниң “тавуз чағини” уйғур диярида кәң омумлаштурулмақта

Мухбиримиз әзиз
2021.09.21
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Хитайларниң әнәниви байрамлириниң бири болған тавуз чағини нөвәттә уйғур диярида зор күч билән омумлаштурулмақта. Хитай һөкүмити башқурушидики “тәңритағ” ториниң бу һәқтики хәвәрлиридә бу һал кәң әкс әттүрүлгән.

Мәзкур хәвәр мунбиридә берилгән “тавуз чағинида базар айлиниш” сәһиписидики сүрәтләрдә хитайларниң дөңкөврүк базирини айлинип байрамлиқ сода қиливатқанлиқи алаһидә тәсвирләнгән болуп, мушу арқилиқ уйғур мәдәнийитигә хас шәйиләрни байрамлиқ тәшвиқатиға қолланған. Йәкән вә санҗи қатарлиқ җайлардики тавуз чағини паалийәтлиригә аталған тәшвиқат материяллирида бу байрамниң “җуңхуа миллитиниң әнәниви байрими” икәнлики, “милләтләр иттипақлиқи” паалийити җәрянида һәрқайси саһәдики кәң аммини бирликтә тавуз чағини ‍өткүзүп бирликтә ай тоқач йейиш, шу арқилиқ “җуңхуа мәдәнийитиниң җәзибидарлиқи” дин һәмбәһирлиниши тәкитләнгән.

Хитай һөкүмитиниң уйғур тил-йезиқи вә мәдәнийитигә даир барлиқ паалийәтләрни, җүмлидин миллий байрамларни чәкләватқанлиқини тәкитлигән муһаҗирәттики мустәқил анализчилардин илшат һәсән бу һәқтә пикир қилип, хитай һөкүмитиниң мушу хилдики паалийәтләр арқилиқ тәдриҗий һалда уйғурларниң әнәниви байрамлириниң орниға мушу хилдики хитайчә байрамларни дәссәтмәкчи болуватқанлиқини тәкитлиди. У бу һәқтә қилған сөзидә “хитайлар һазир шәрқий түркистанда ‛җуңхуа кимлики‚ни омумлаштуруш намидики хитайлаштуруш паалийитигә зор күч сәрп қиливатиду. Улар илгири уйғурларни чаған (баһар байрими) өткүзүшкә зорлиған болса әмди хитайлар билән бирликтә тавуз чағини өткүзүшкә мәҗбурлаватиду” деди.

Мәлум болушичә, “тавуз чағини” хитайларниң асман җисимлириға чоқунуштәк қәдимий адәтлиридин қалған байрам болуп, айға чоқунушни асасий мәзмун қилған бу байрам һәр йили хитайниң қәмәрийә календари бойичә 8-айниң 15-күни башлинидикән. Уларниң бу байрам үчүн алаһидә тәйярлайдиған тоқачлири шу сәвәбтин “ай тоқач” дәп аталған икән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.