Xitayning “Tawuz chaghini” Uyghur diyarida keng omumlashturulmaqta

Muxbirimiz eziz
2021.09.21
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Xitaylarning en'eniwi bayramlirining biri bolghan tawuz chaghini nöwette Uyghur diyarida zor küch bilen omumlashturulmaqta. Xitay hökümiti bashqurushidiki “Tengritagh” torining bu heqtiki xewerliride bu hal keng eks ettürülgen.

Mezkur xewer munbiride bérilgen “Tawuz chaghinida bazar aylinish” sehipisidiki süretlerde xitaylarning döngköwrük bazirini aylinip bayramliq soda qiliwatqanliqi alahide teswirlen'gen bolup, mushu arqiliq Uyghur medeniyitige xas shey'ilerni bayramliq teshwiqatigha qollan'ghan. Yeken we sanji qatarliq jaylardiki tawuz chaghini pa'aliyetlirige atalghan teshwiqat matériyallirida bu bayramning “Jungxu'a millitining en'eniwi bayrimi” ikenliki, “Milletler ittipaqliqi” pa'aliyiti jeryanida herqaysi sahediki keng ammini birlikte tawuz chaghini ‍ötküzüp birlikte ay toqach yéyish, shu arqiliq “Jungxu'a medeniyitining jezibidarliqi” din hembehirlinishi tekitlen'gen.

Xitay hökümitining Uyghur til-yéziqi we medeniyitige da'ir barliq pa'aliyetlerni, jümlidin milliy bayramlarni cheklewatqanliqini tekitligen muhajirettiki musteqil analizchilardin ilshat hesen bu heqte pikir qilip, xitay hökümitining mushu xildiki pa'aliyetler arqiliq tedrijiy halda Uyghurlarning en'eniwi bayramlirining ornigha mushu xildiki xitayche bayramlarni dessetmekchi boluwatqanliqini tekitlidi. U bu heqte qilghan sözide “Xitaylar hazir sherqiy türkistanda ‛jungxu'a kimliki‚ni omumlashturush namidiki xitaylashturush pa'aliyitige zor küch serp qiliwatidu. Ular ilgiri Uyghurlarni chaghan (bahar bayrimi) ötküzüshke zorlighan bolsa emdi xitaylar bilen birlikte tawuz chaghini ötküzüshke mejburlawatidu” dédi.

Melum bolushiche, “Tawuz chaghini” xitaylarning asman jisimlirigha choqunushtek qedimiy adetliridin qalghan bayram bolup, aygha choqunushni asasiy mezmun qilghan bu bayram her yili xitayning qemeriye kaléndari boyiche 8-ayning 15-küni bashlinidiken. Ularning bu bayram üchün alahide teyyarlaydighan toqachliri shu sewebtin “Ay toqach” dep atalghan iken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.