“Muhapizetchi” gézitining muxbiri lop nahiyesini ziyaret qilip, nahiyediki lagérlarning sirini ashkarilidi

En'gliye muhapizetchi” gézitining muxbiri yéqinda xotenning lop nahiyesini ziyaret qilip, bu nahiyediki 1‏-nomurluq yighiwélish lagéri, bu nahiyening ehwali we xitayning mezkur nahiyede ijra qiliwatqan basturush siyasitige da'ir bezi tepsilatlarni ashkarilidi.

Xewerde bayan qilinishiche, 1‏-nomurluq “Kespiy terbiyilesh merkizi”dep atalghan kölimi 170 ming kwadrat métirliq yighiwélish lagéri bu nahiyediki eng chong qurulush iken. Xewerde tetqiqatchilar we yerlik ahalilerning sözi neqil keltürülüp, lop nahiyisi sheherge yiraq bolushi we Uyghurlar zich olturaqlashqanliqi seweblik xitayning basturushi qattiq bolsimu, lékin tashqi dunyagha bek tonulmighan bir nahiye ikenliki tekitlen'gen.

Xewerde bayan qilinishiche, “Muhapizetchi” géziti yerlik ahalilerni we bu nahiyening sabiq puqralirini ziyaret qilish we hökümetning höjjetlirini analiz qilish arqiliq shinjangda basturushning eng qattiq tesirige uchrighan bu nahiyening ehwaligha da'ir bezi tepsilatlargha érishken. Xewerde, adil awut isimlik hazir chet'elde turushluq bir Uyghur ziyaret qilinip, uning “Bizning xotende, eger biz loptiki yighiwélish lagérlirigha kirsingiz, uningdin hergiz chiqish yoq”dégen sözi neqil keltürülgen. Xewerde bayan qilinishiche, nöwette yerlik da'iriler bu nahiyede yighiwélish lagérlirini kéngeytip, nazaret qilish we teqibleshni kücheytmekte we qorqutush, maliye jehettin boghush qatarliq charilerni qollinip, yerlik puqralarni bésiqturmaqta iken. Xewerde yene, 280 ming nopusluq mezkur nahiyede xitay hökümiti “Kespiy terbiyilesh merkizi” dep atawatqan yighiwélish lagérining mewjutluqi bildürülgen. Xewerde ashkarilinishiche, xitay hökümitining qattiq bixeterlik tedbirliri, ijtima'iy kontroli we puqralarning keng kölemlik lagérlargha qamilishi seweblik bu nahiyening 2017‏-yilidiki xam choti shiddetlik örlep, 300% artip ketken. Xewerde, buning xoten wilayitidiki her qaysi nahiyelerning ichide yilliq xam choti eng köp artqan nahiye ikenliki tekitlen'gen. Lékin qeyt qilinishiche, rayondiki da'iriler buninggha qarimay amanliq tedbirlirini we lagér qurulushini dawamliq kéngeytmekte iken.

Xewerde, awstraliye stratégiyelik siyaset institutining ötken yili 11‏-ayda élan qilghan tetqiqat doklati neqil keltürülüp, Uyghur rayonidiki 28 lagérning kölimining 2016‏-yildin béri 265 % kéngeygenliki, buning ichide xoten shehiri we uning etrapidiki nahiyelerdiki lagérlarning 2 hesse kéngeygenliki bildürülgen. Xewerde bayan qilinishichek nöwette lop nahiyesidiki 224 kentke 2700 neper kadir chüshürülüp, bu nahiyening “Kespiy terbiyilesh merkezliri”diki “Oqughuchilar” qatti qnazaret qilinmaqta iken.