Хитай лагер сияситини ақлаш үчүн, уни гуәнтанамо түрмисигә охшатқан

Мухбиримиз җүмә
2019-04-09
Елхәт
Пикир
Share
Принт

«Ню-йорк вақти гезити» ниң хәвәр қилишичә, хитай уйғур елидә барғанчә кеңәйтиватқан лагер сияситини ақлаш үчүн, уни һәтта америка кубадики һәрбий базисиға қурған гуәнтанамо түрмисигә охшаватқан. Әмма уларниң бу тиришчанлиқи карға кәлмигән.

Хәвәргә қариғанда, мәзкур сөһбәткә қатнашқан икки нәпәр америка һөкүмити хадими хитайниң бу хил бимәнә охшитишиға мисаллар билән рәддийә бәргән.

Хәвәрдә мундақ дейилгән: «бу сөһбәткә қатнашқан икки америкалиқ әмәлдар гуәнтанамо тутқунлири адвокат яллиялайду, адил сотлиниду, хәлқара қизил крест җәмийитиниң зиярәт қилишиға йол қоюлиду, әмма буларниң һечқайсиси шинҗаңда мәвҗут әмәс, дәп җаваб бәргән.»

Америка һөкүмити 2001-йилидики «11-сентәбир террорлуқ һуҗуми» дин кейин қолға чүшкән дуняви террорчилар вә террор гумандарлирини гуәнтанамо түрмисигә қамиған.

«Кишилик һоқуқ биринчи тори» ниң көрситишичә, бу җайға илгири-кейин болуп 780 гумандар қамалған, кейин уларниң 40 нәпиридин башқа һәммиси қоюп берилгән.

Буларниң арисидики 21 нәпәр уйғурму бир мәзгилдин кейин гунаһсиз дәп қоюп берилгән иди.

Һалбуки, хитай даирилири 2017-йилидин башлап уйғур елидә кәң көләмлик тутқун һәрикити елип берип, -милйонлиған уйғурни аталмиш «тәрбийәләш лагерлири» ға бәнд қилған.

Германийәдики явропа култур вә илаһийәтшунаслиқ институтиниң лектори адриян зенз йеқинда елан қилған санлиқ мәлуматларда тутқунлар саниниң бир йерим милйонға йетидиғанлиқи көрситилгән.

«Ню-йорк вақти гезити» ниң нәқил қилишичә, бу һәқтә тохталған зенз әпәнди, хитайниң бу қилмишлири инсанийәткә қарши җинайәткә берилгән әнәниви изаһатларни астин-үстүн қиливәткәнлики үчүн, дуня буниңға инкас қайтурушта риқабәткә дуч кәлгәнликини билдүргән.

У мундақ дегән: «биз шинҗаңда шаһит болуватқинимиз пүтүнләй башқичә. У сан җәһәттинла әмәс, сүпәт җәһәттинму пәрқлиқ. Бу бир зор көләмдә зорлуқ билән елип бериватқан иҗтимаий-културал қайта ясап чиқиш қурулуши. Бу пәқәт бир инсанниң җисманийитигила қарши әмәс бәлки, униң роһийитигиму қарши ишләнгән еғир җинайәттур.»

Америкадики «алий мәктәп хәвәрлири» торида берилгән бир парчә мақалидиму хитайниң һәр қандақ қилсиму инсанийәткә қариши ишләватқан бу җинайи қилмишлиридин қечип қутулалмайдиғанлиқи, униң уйғур районида қурған лагерлири америка кубада қурған гуәнтанамо һәрбий түрмисидин нәччә миң һәссә ешип кетидиғанлиқи илгири сүрүлгән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт