Firansiye agéntliqi Uyghurlarning ramizan we héytni endishe ichide ötküzgenlikini bildürdi

Firansiye agéntliqi 5‏-iyun küni xewer bérip, Uyghurlarning bu yilliq ramizan éyi we roza héytini qorqush, endishe we ingrash ichide ötküzgenlikini bildürgen.

Firansiye agéntliqining muxbiri ramizan éyining axiri we roza héyt küni qeshqer, xoten, atush qatarliq jaylarni ziyaret qilip, bu rayondiki xelqlerning diniy hayati, ramizan éyi, héyt namizi we meschitlerning ehwali heqqide tepsiliy xewer bergen. Xewerde bayan qilinishiche, yerlik da'iriler firansiye agéntliqi muxbirining atushqa kirishini chekligen.

Xewerde, bir milyondek Uyghur yighiwélish lagérlirigha qamalghan mezkur rayonda, roza héytni tebriklesh pa'aliyetlirining köp uchrimighanliqi bayan qilin'ghan. Bezi musulmanlar meschitke bérish, ibadet qilishtin qatti qorqup ketkenlikini bildürgen. Xewerde qeyt qilinishiche, héytgah meschitining imami jüme muhemmet xitay da'irilirining meschitlerni chaqqanliqini ret qilip, qeshqerde 150 tek meschit barliqini ilgiri sürgen bolsimu, lékin firansiye agéntliqi sün'iy hemrah süretlirini analiz qilish arqiliq bu rayonda 2017‏-yildin béri 36 meschitning buzghunchiliqqa uchrighanliqi, ulardin 30 orunning pütünley chéqip tashlan'ghanliqini éniqlap chiqqan.

Xewerde, qeshqerdek yipek yolining tügünidiki qedimi sheherde erzan awazining ghayib bolghanliqi, meschitke namaz oqushqa baridighanlarning qalmighanliqi, charshenbe küni héytgah meschitige héyt namizigha kelgen musulmanlarning qattiq tekshürülgenliki ilgiri sürülgen. Xewerde qeyt qilinishiche, xotenning ehwalimu buningdin perqlenmeydiken.

Xewerde, xoten sheherdiki birdin bir meschitte ötken hepte jüme namizigha 100 dek adem qatnashqanliqi, lékin ularning mutleq köp qismining yashan'ghanlar ikenliki, tarawi waqtida bu meschitte héchqandaq adem qalmighanliqi bildürülgen. Xewerde yene, buninggha qarimay xitay hökümitining “Diniy erkinlikni qoghdawatimiz”, musulmanlar “Qanun yol qoyghan da'ire ichide ramizanni tebriklishige yol qoyulidu” dep kéliwatqanliqi, uning bir milyondek adem qamalghan lagérlarni “Kespiy maharet merkezliri” dep aqlawatqanliqi tekitlen'gen. Xewerde bildürülüshiche, Uyghur rayonidiki bir emeldar, “Kespiy maharet merkezliri” dikilerning ramizan éyini tebriklishige bolmaydighanliqi, lékin oqughuchilar hepte axiri öylirige qaytqanda tebriklise bolidighanliqini éytqan.