Xitay tashqi ishlar ministiri wang yi yawropada Uyghurlar we xongkong mesilisi seweblik tenqidke uchrighan

Muxbirimiz irade
2020-09-03
Élxet
Pikir
Share
Print

Xitay tashqi ishlar ministiri wang yining yawropa döletlirige qaratqan ziyariti ayaghlashqan. Biraq nurghun analizchilar wang yining bu ziyaritide közligen netijige érishelmigenlikini mulahize qilishmaqta. Amérikadiki "Wal-sitrit zhurnili" gézitining bu heqtiki xewiride éytilishiche, xitay tashqi ishlar ministiri yawropagha qaratqan ziyariti arqiliq yawropa bilen munasiwitini tengshesh we yawropada amérika bilen birlikte xitaygha qarshi sépil hasil bolushining aldini élishni meqset qilghan iken. Biraq wang yi bu ziyaritide konkrét netije alalmighan.

Xewerde éytilishiche, wang yi ikki heptilik bu ziyaritide hetta gérmaniyedek xitaygha dostane bir dölettimu gumanliq nezerler ichide kütüwélin'ghan.

"Wal-sitrit zhurnili" gézitining xewiride mundaq dégen: "Hazirgha qeder yawropa terep tallashtin özini qachurup keldi. Biraq xitayning tajsiman wirus yuqumini yoshurghanliqi we xu'awéy shirkiti arqiliq gherbning sanliq melumatlirini yötkep jasusluq qiliwatqanliqi ilgiri sürülgendin kéyin, munasiwet jiddiylishishke bashlidi. Uning üstige xitayning xongkongdiki démokratiyeni cheklishi, musulman az sanliq milletlirige keng kölemlik tutqun élip bérishi we shundaqla teywene'e tehdit sélishi munasiwetlerning sowushini tézletti."

Xitay tashqi ishlar ministiri wang yining ziyariti bu yil amérika tashqi ishlar ministiri ikki qétim yawropani ziyaret qilghandin kéyin élip bérilghan ziyaret bolup, mayk pompéyo ziyaritide yawropani amérika bilen birlikte xitaygha taqabil turushqa chaqirghan idi.

"Wal-sitrit zhurnili" gézitining körsitishiche, tehlilchiler xitayni hazir yawropada xitaygha qarshi yaman köz qarashning omumlishishining aldini élish we yawropa qit'esini amérika-xitay toqunushining sirtida qaldurup özining iqtisadigha kapaletlik qilish üchün heriket qiliwatidu, dep qaraydiken.

Biraq kütülgenning eksiche, italiye, firansiye we gérmaniye tashqi ishlar ministiri qatarliq sahibxana tashqi ishlar ministirliri xitayning xongkong we Uyghur élidiki siyasetlirini we xitayning tashqi siyasitidiki muttehem pozitsiyesini ochuq-ashkara tenqid qilghan.

Uyghurlarning mesilisige köngül bölüp kéliwatqan amérika kéngesh palata ezasi marsha blekbérin tiwittérda bu heqte toxtilip: "Xitay tashqi ishlar ministiri wang yi béyjingning kéngeymichilikini ilgiri sürüshni meqset qilghan yawropadiki besh dölet ziyaritini axirlashturdi. Wang yining bu sepiri yawropa döletlirining xitaygha taqabil turmasliq dewirining axirlashqanliqini namayan qildi. Bu seperde chéxiye, gérmaniye, firansiye qatarliq yawropadiki shériklirimiz xitayning 'xongkong dölet xewpsizliki qanuni' ni we Uyghurlargha qiliwatqan mu'amilisini qattiq tenqid qildi," dep yazghan.

Toluq bet