Washin'gton pochtisi: "Dunya xitayning Uyghur balilirining méngisini yuyushigha yene qanchilik köz yumidu?"

Muxbirimiz erkin
2019-07-15
Élxet
Pikir
Share
Print

"Washin'gton pochtisi" géziti yene tehrirat maqalisi élan qilip, xitayning Uyghur rayonidiki musulman türkiy xelqlerning medeniyiti, en'enilirini yoqitishigha da'ir yéngi delillerning bayqalghanliqi, bu xitayning rayonda medeniyet qirghinchiliq élip bériwatqanliqini yenimu küchlük deliller bilen teminligenlikini bildürgen.

Bu gézitning 13‏-iyul élan qilghan mezkur tehrirat maqaliside xitayning Uyghur ata-anilarni "Qayta terbiyelesh" namidiki jaza lagérlirigha qamap, ularning perzentlirige qarita yataqliq mektep we yétimxanilarda ménge yuyush we assimilyatsiye élip bériwatqanliqi ilgiri sürülgen.

Maqalide qeyt qilinishiche, mexsus balilargha qurulghan ménge yuyush we türmidin ibaret bu ikki xil sistéma "Xitayning medeniyet qirghinchiliqi élip bériwatqanliqigha da'ir delillerni yenimu kücheytmekte" iken. "Xitay Uyghur balilirigha qarita ménge yuyush élip barmaqta, dunya buninggha yene qanchilik köz yumidu?" serlewhilik maqalide gérmaniyelik Uyghurshunas adri'an zenzning yéqinda "Siyasiy xewp" namliq zhurnalda élan qilin'ghan doklati neqil keltürülüp, xitayning Uyghur balilirini "Qattiq bixeterlik astidiki merkezleshtürülgen yataqliq eslihelerge orunlashturup", ulargha qarita yépiq muhitta ménge yuyush we assimilyatsiye élip bériwatqanliqi tekitlen'gen.

Maqalide qeyt qilinishiche, yéqinqi yillarda Uyghur rayonining jenubidiki bezi jaylarda balilarning yeslige kirish nisbiti 4 hesse artqan bolup, bu xitayning memliket sewiyesidin 12 hesse éship ketken. Maqalide, adri'an zenzning bu ehwalni ata-anilarning lagérlarda ghayib bolushi keltürüp chiqarghan, dep xulase chiqarghanliqi eskertilip, "Dunya buninggha yene qanchilik köz yumidu?" dep so'al qoyulghan. Bu, "Washin'gton pochtisi" gézitining yéqinqi bir yil ichide Uyghurlar heqqide élan qilghan 12‏-qétimliq tehrirat maqalisidur. Mezkur gézit ilgiriki tehrirat maqaliliride amérika dölet mejlisini Uyghur kishilik hoquq qanun layihesini tézrek maqullashqa, tramp hökümitini magnitiskiy kishilik hoquq qanunini ishqa sélip, Uyghurlarni depsende qiliwatqan xitay emeldarlirini jazalashqa chaqirip kelgenidi.

Toluq bet