Волкер түрк хитайни уйғур дияри вә тибәттики кишилик һоқуққа хилап қанун-сиясәтлирини өзгәртишкә чақирған

Вашингтондин мухбиримиз әркин тәйярлиди
2024.03.04

Б д т кишилик һоқуқ алий комиссари волкер түрк 4-март күни б д т кишилик һоқуқ кеңишидә доклат бәргәндә, хитайни уйғур дияри вә тибәттики негизлик кишилик һоқуққа хилап қанунлирини өзгәртишкә чақирған.

Волкер түркниң илгири сүрүшичә, хитай тәрәққиятта илгириләшкә еришкән болсиму, лекин у өзиниң алақидар қанун вә сиясәтлирини ислаһ қилиш арқилиқ бу тәрәққиятни хәлқара кишилик һоқуқ өлчәмлиригә маслаштуруши керәк икән. Волкер түрк бу чақириқни у б д т кишилик һоқуқ алий комиссарлиқ вәзиписигә тәйинләнгән 2022-йили 11-айдин бери, хитайниң уйғурларға ирқий қирғинчилиқ елип беришиға пассип позитсийә тутуп, хитайни җавабкарлиққа тартишта актип болмаслиқ билән әйиблинип келиватқан бир пәйттә оттуриға қойған.

Волкер түрк 4-март җәнвәдики б д т кишилик һоқуқ кеңишидә хәлқара кишилик һоқуқ вәзийитидин доклат берип, мундақ дегән: “мән йәнә (хитай) һөкүмитини мениң ишханам  вә башқа кишилик һоқуқ органлириниң шинҗаң вә тибәт районлирини өз ичигә алған җайлардики негизлик кишилик һоқуққа хилап қанун, сиясәт вә әмәлий иҗраатларға қарита бәргән тәвсийәлирини әмәлийләштүрүшкә чақиримән.”

Волкер түрк илгири өзидин бурунқи б д т кишилик һоқуқ алий комиссари мишел бачилетниң 2022-йили 31-авғуст күни вәзиписидин айрилиштин он нәччә минут бурун елан қилған “шинҗаң доклати” ниң йәнила күчкә игә икәнлиикини билдүргән иди. Бачилетниң доклатида, хитайниң уйғур диярида елип бериватқан қилмишлирииниң “инсанийәткә қарши җинайәт шәкилләндүрүш мумкинлики” оттуриға қоюлуп, б д т ниң уйғур диярида чәклимисиз тәкшүрүш елип бериши тәвсийә қилинған иди. Һалбуки, хитай һөкүмити бу тәвсийәни һазирға қәдәр иҗра қилмай кәлди.

Волкер түрк, хитайни җавабкарлиққа тартишта б д т алақидар механизмлирини ишқа селишқа чақирилип келингән болсиму, лекин у 4-март қилған сөзидә хитай билән болған диялогни давамлаштурудиғанлиқини ейтқан. Волкер түркниң тәкитлишичә, униң ишханиси хитай билән униң “террорлуққа қарши туруш сиясити, җинсий баравәрлик, аз санлиқ милләтләрни қоғдаш, пуқралар әркинлики, иқтисадий, иҗтимаий вә мәдәнийәт һәқлири саһәлиридики диялогини давамлаштуридикән.”

Һалбуки, кишилик һоқуқ тәшкилатлири хитай һөкүмити барлиқ дөләт аппаратлирини ишқа селип, уйғурларға ирқий қирғинчилиқ қиливатқанда, униң билән  ахири чиқмас бу хил диялогни давамлаштурушниң хитайға вақит яритип беридиғанлиқини билдүрмәктә.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.