Мустәқиллиқ гезити: “дуня уйғурларниң кишилик һоқуқи дәпсәндә қилинишқа йәнә давамлиқ көз юммаслиқи керәк”

Гүлназ уйғур исимлик бир язғучи әнглийә “мустәқиллиқ гезити” ниң 13‏-январ санида мақалә елан қилип, дуняни уйғурларниң кишилик һоқуқлириниң дәпсәндә қилинишиға йәнә давамлиқ көз юммаслиққа чақирған. У мақалисидә өзиниң бир милйондәк уйғур тутқун қилинған болсиму, лекин буниңдин хәвәрдар кишиләр вә яки униңға көңүл бөлидиғанларни наһайити аздәк һес қиливатқанлиқини әскәртип, һазир җим олтуруш вақти әмәсликини тәкитлигән. Униң илгири сүрүшичә, хитайниң бир милйондәк кишини лагерларға қамап, уларни өз кимлики, диний етиқади вә мәдәнийитидин яки һәр иккисидин ваз кечишкә мәҗбурлаватқанлиқи бир пакит икән. У мақалисидә йәнә хитай даирилириниң бир тәрәптин паалийәтчиләрниң тор бәтлиригә һуҗум қиливатқанлиқи, йәнә бир тәрәптин чәтәл дипломатлирини тәшкилләп, уйғур районидики бәзи җайларни нишанлиқ зиярәт қилдуруватқанлиқи, дуня рәһбәрлири хитай компартийисиниң бу сахтипәзликини билсиму, лекин униңға йол қоюватқанлиқини тәкитлигән.

Гулназ уйғур: “биз, уйғур мусулманлириниң кишилик һоқуқи дәпсәндә қилинишқа йәнә давамлиқ көз юмсақ болмайду” сәрләвһилик мақалисидә йәнә әнглийә авам палата әзаси, авам палата ташқи ишлар комитетиниң рәиси том тугенһатниң йеқинда қилған уйғурлар һәққидики сөзлирини тәнқидлигән. Том тугенһат йеқинда өткүзүлгән бир гуваһлиқ йиғинида: “хитайниң ғәрбидики мусулманларға өлүм җазаси берилиши җиһатчилиқниң қозғилишиға йол ечип, бу наһайити тезла бизгә тәсир көрситиши мумкин” дегән иди. Аптор мақалисидә тугенһатниң сөзи нурғун кишиләрниң уйғур мәсилисигә болған тонушиниң хата икәнликини көрситип бәргәнлики, “уйғур мәсилисиниң пүтүнләй ислам мәсилиси әмәслики” ни тәкитлигән. Униң илгири сүрүшичә, уйғур мәсилиси ноқул диний етиқадни қоғдаш мәсилиси, дәп қаралмаслиқи, бәлки тинч яшашни арзу қиливатқан бир хәлқни қоғдаш мәсилиси, дәп қарилиши керәк икән. У мақалисидә йәнә мундақ дегән: “уйғурлар дуняниң биз үчүн дәс турушини, лекин буни бизниң мусулман болғанлиқимиз үчүн әмәс, бәлки бизниң инсан болғанлиқимиз үчүн қилишини истәйду. Әгәр хитайниң бир түркүм инсанни йоқ қилишиға йол қоюлса, бизниң һоқуқимизни қоғдашни тәкитләп кәлгән һөкүмәтләр вә тәшкилатлар мәғлуп болған болиду”. Кишилик һоқуқ тәшкилатлириниң илгири сүрүшичә, хитай һөкүмити 3 милйондәк уйғур вә башқиларни лагерларда тутуп турмақта икән.