Нют гингрич: “хитай америка мустәқиллиқ урушидин бери дуч кәлгән әң чоң тәһдит”

Американиң сабиқ авам палата рәиси нют гингрич өткән һәптиниң ахири нутуқ сөзләп, хитайниң “америка мустәқиллиқ урушидин бери дуч кәлгән әң чоң хәтәр” гә айланғанлиқини билдүргән.

Америка авам палатасиниң мәзкур сабиқ җумһурийәтчи рәиси бу сөзләрни 2‏-ноябир күни сабиқ президент никсонниң намиға қурулған “никсон китабханиси” да нутуқ сөзлигәндә тәкитлигән. Нют гиңрич 1990‏-йиллардики сабиқ президент бил клинтон дәвридә америка авам палатасиниң рәисилик вәзиписини атқурған. У әйни вақитта хитайниң дуня сода тәшкилатиға қобул қилинишини қоллиған сиясийонларниң бири иди. Лекин, гингрич шәнбә күни сөзлигән нутуқида, өзиниң хаталашқанлиқини етирап қилған. У: “әйни вақитта мән хитай тәрәққи қилса техиму ечиветилгән демократик җәмийәткә қарап маңиду, дегәнгә ишәнгән кишиләрниң бири идим. Мән униң дуня сода тәшкилатиға әза болуши мәнтиқилиқ, чүнки, қаидә түзүм асасиға қурулған бир тәшкилатқа кириши униң қанун билән идарә қилиш йолиға меңишиға түрткә болиду, дәп ойлайттим” дегән.

Униң илгири сүрүшичә, униң бундақ ойда болушиға дең шавпиңниң 1992‏-йили сөзлигән омумйүзлүк базар иқтисадиға көчүш тоғрисидики нутуқи һалқилиқ рол ойниған. Лекин гингрич өзиниң пүтүнләй хаталашқанлиқини тәкитләп, дең шавпиңниң пилани билән ғәрбниң чүшәнчиси пүтүнләй қарму-қарши мәқсәтни чиқиш қилғанлиқини билдүргән. Униң илгири сүрүшичә, ши җинпиң хитай компартийәсиниң баш секритари болсиму, лекин хитайниң чәтәлликләргә уни президент, дәп хитап қилидиғанлиқи, ши җинпиңниң ленин, сталин, мав зедоңға охшаш диктатур болсиму, лекин уларниң ши җинпиңни президент, дәп атиши чәтәлликләрдә униңға қарита “нормал тәсират” пәйда қилиш икәнликини тәкитлигән. Гингрич йәнә ши җинпиңниң хизмити компартийәниң изчил һөкүмранлиқини сақлаш вә уни күчәйтиш икәнликини тәкитләп, “мән ишинимәнки, улар совет иттипақи вә натсистлар германийәсидинму чоң тәһдит. Растини ейтқанда, мениңчә улар биз 1770‏-йиллирида дуч кәлгән британийә империйәсидинму чоң тәһдид” дегән.