"Xitayning 2022-yilliq olimpik musabiqisi ötküzüshige yol qoymasliq kérek"

Muxbirimiz irade
2020-05-07
Share

Amérika xelq'ara diniy erkinlik komitétining ikki neper komissari gari baw'ér we ténzin dorji qatarliqlar "Washin'gton tekshürgüchisi" namliq zhurnalda maqale élan qilip, xitayning olimpik musabiqisige sahibxaniliq qilish salahiyiti yoqluqini tekitlidi.

Maqalige "Xitay kishilik hoquq ölchemlirige hörmet qilmay turup, uning 2022-yilliq olimpik tenheriket musabiqisi ötküzüshige yol qoymasliq kérek" dep mawzu qoyulghan. Ular maqaliside, olimpik komitétining yaponiyede ötküzülidighan olimpik musabiqisining tajsiman wirus sewebidin kéchiktürüshke mejbur bolghanliqini olimpik tarixidiki tunji bir weqe ikenlikini eskertip turup, olimpik komitétining bundaq qiyinchiliqqa yene bir qétim yoluqidighanliqini, u bolsimu 2022-yili béyjingda ötküzülidighan qishliq olimpik tenheriket musabiqisi, dep körsetken.

Ular bundaq déyishidiki sewebni izahlap, xitay hökümitining hazir 1 milyondin artuq Uyghur we bashqa musulmanlarni jaza lagérlirigha solap qoyghanliqini, ularning peqet uzun saqal qoyush, haraq ichishni ret qilish qatarliq xitay hökümiti teripidin "Diniy ashqunluq" dep qaralghan sewebler tüpeylidin lagérgha solan'ghanliqi hem bir qisim Uyghur lagér tutqunlirining xitaydiki zawutlarda mejburiy emgekke séliniwatqanliqini bayan qilghan.

Buningdin bashqa maqalide yene, xitay hökümitining xitay boyiche yüzligen chérkaw, meschit we butxanilarni weyran qilghanliqi, hökümet yéngi belgilime chiqirip, diniy guruppilardin kompartiyening prinsiplirini qobul qilishni we ögitishni telep qilghanliqi bayan qilin'ghan. Uningda mundaq déyilgen: "Xitay hökümiti Uyghurlar we tibet rayonlirida yuqiri téxnikiliq nazaret qilish döliti qurup chiqti. Mutexessisler bu sün'iy eqil téxnikisining tunji qétim qesten millet ayrish üchün ishlitilishi, dep bahalimaqta".

Xitay hökümitining 2022-yilliq qishliq olimpik musabiqisige sahibxaniliq qilishigha naraziliq bildürüsh herikiti chet'ellerdiki Uyghur pa'aliyetchiler, bir qisim amérika dölet mejlis ezaliri we kishilik hoquq organliri teripidin xéli burunla otturigha qoyulghan. Ular kishilik hoquqni qattiq depsende qiliwatqan xitaydek döletning olimpik ötküzüshi tinchliq we barawerlikning simwoli bolghan olimpik rohigha xilap, dep körsetken.

Maqale aptorliri özlirining yuqiridiki chaqiriqlargha awaz qoshidighanliqini tekitlep "Kishilik hoquq pa'aliyetchiliri we parlamént ezaliri alliqachan xelq'ara olimpik komitétidin xitayning kishilik hoquqqa hörmet qilishi uning musabiqe ötküzüshining aldinqi sherti qilinishi kérekliki, undaq bolmaydiken musabiqini bashqa döletke yötkeshni telep qildi. Bizmu amérika xelq'ara diniy erkinlik komitétining ezasi bolush süpitimiz bilen, bu chaqiriqlargha awaz qoshimiz, 2022-yili béyjingda olimpik tenheriket musabiqisini ötküzüsh xata signal bérip, xitay hökümitining diniy erkinlikke qaratqan zalimlarche depsendichilikini qanunlashturidu" dep eskertken.

Ular maqalisi axirida, xelq'ara olimpik komitétini tajsiman wirus yuqumigha körsetken pozitsiyisini xitaydiki kishilik hoquq mesilisidimu oxshash körsitishke chaqirghan. Shundaqla eger olimpik béyjingda échilghan teqdirde amérika hökümitini béyjingdiki musabiqige héchqandaq emeldar ewetmeydighanliqini élan qilishqa hetta pütün amérika tenheriketchilirini musabiqige ewetmeslikke chaqirghan.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet