Teybéy waqti géziti: "Xitayning qilmishi irqiy qirghinchiliqtur"

Muxbirimiz erkin
2019-04-15
Élxet
Pikir
Share
Print

Teywenning "Teybéy waqti géziti" 13‏-aprél tehrirat maqalisi élan qilip, xitay hökümitining Uyghurlarni yuqiri téxnika arqiliq keng kölemlik teqib qilish, yighiwélish lagérlirigha qamash, medeniyiti we diniy étiqadini weyran qilish, meschitlerni chéqish qilmishlirining "Irqiy qirghinchiliq" qa kiridighanliqini ilgiri sürgen.

Maqalide qeyt qilinishiche, shunga, amérika bilen yawropa ittipaqi 1989‏-yili yüz bergen "Tyen'enmén qirghinchiliqi" da xitaygha yürgüzgen qoral-yaraq émbargosini bikar qilmasliqi, belki téximu kücheytishi kérek iken. Maqalide, xitayning Uyghur rayonidiki hazirqi qilmishi b d t ning 1948‏-yili maqullighan irqiy qirghinchiliq heqqidiki ehdinamisining irqiy qirghinchiliqqa bergen tebirige chüshüdighanliqi ilgiri sürülgen.

Maqalide qeyt qilinishiche, xitay ilghar teqiblesh téxnikasi arqiliq öz puqralirini basturushta, bolupmu tibet we Uyghur rayonidiki basturushta nurghun qilmishlarni sadir qilghan. Maqalide, roytérs agéntliqining xewiri neqil keltürülüp, roytérsning sün'iy hemrah arqiliq Uyghur rayonidiki 39 orundiki "Qayta-terbiyelesh" lagérining 3 hesse kéngeygenlikini bayqighanliqi, yéqinda en'gilyediki bir tor betning kériye nahiyesidiki 800 yilliq héytgah jamesini chéqiwetkenlikini delilligenliki bildürülgen. Maqalide ilgiri sürülüshiche, hazirqi ewladlar üchün natsislar gérmaniyesining jaza lagérlirida yüz bergen ishlarni inkar qilishi qiyin bolghandek bundaq ehwalda, oxshashla bashqa döletler, rehberler we shirketlerning xitay bilen "Normal alaqe qilishi" qiyin bolushi kérek iken. Maqalide yene, béyjing meyli milyonlighan musulmanlar qamalghan jaza lagirlirini "Qayta terbiyelesh lagérliri" désun yaki shöhret zakir éytqandek "Yataqliq mektep" désun "Uning meqsitining oxshash" ikenliki, u bolsimu "Uyghurlarning medeniyiti, tili we diniy étiqadini sistémiliq yoqitish" ikenliki tekitlen'gen.

Toluq bet