Абдурәқип төмүрнияз: “һазирқи шинҗаңдики диний етиқад әркинлики тарихта болуп бақмиған!”

Мухбиримиз әзиз
2022-05-11
Share

Уйғур дияридики зор тутқунға әң чоң баһанә қилинған амилларниң бири уйғурларниң диний етиқади икәнлики өткән йиллардики сиясий бастурушта көп қетим испатланған һадисиләрниң бири иди. Шу сәвәбтинму ғәрб дунясиниң хитайни тәнқидлишидә диний етиқадқа даир мәсилиләр һәрқачан муһим мәзмунларниң бири сүпитидә тилға елинип кәлгән иди.

11-Май күни “шинҗаң ислам иниститути” ниң мудири абдурәқип төмүрнияз “шинҗаңдики диний етиқад әркинлики һазир тарихта көрүлмигән бир сәвийигә йәтти. Буни һәқни көргүчи һечқандақ инсан инкар қилалмайду,” дәп баянат елан қилған.

Хитай һөкүмити башқуришидики “хитай хәвәр тори” ниң 11-майдики хәвиридә ейтилишичә, хитай һөкүмити 10-май күни үрүмчи шәһиридә “шинҗаңдики диний етиқад әркинлики” темисида тор йиғини чақирған һәмдә йиғин муһакимисини телевизийә арқилиқ 60 нәччә дөләткә тарқатқан. Бу қетимлиқ йиғинда сөз қилған абдурәқип төмүрнияз хитай һөкүмитиниң үрүмчидин башқа йәнә ғулҗа, санҗи, хотән қатарлиқ җайларда ислам иниститутиниң тармақ мәктәплирини ачқанлиқини, бу арқилиқ ислам дининиң сағлам тарқилиши үчүн шараит яритилғанлиқини алаһидә тәкитлигән. Әмма өткән бәш йил җәрянида уйғур диярида 16 миңдин артуқ мәсчитниң чеқип ташланғанлиқи яки мәйханә, һаҗәтхана қатарлиқ орунларға өзгәртиветилгәнлики һәққидә бир еғизму сөз қилмиған.

Шу қатарда қәшқәр һейтгаһ мәсчитиниң имами мәмәт җүмә (җүмә таһирниң оғли) айрим сөз қилип: “һөкүмитимиз көп қетим ремонт қилиш вә кеңәйтиш арқилиқ бу мәсчитни қәшқәрдики әң асаслиқ диний паалийәт соруниға айландуруп бәрди. Нәччә күнниң алдида биз һейтгаһ мәйданида самаға чүштуқ,” дегән.

Һалбуки, һейтгаһ мәсчитиниң пәқәт саяһәтчиләргила очуқ икәнлики, бу җайда һазир намаз оқулмайдиғанлиқи бу җайға барған бир қисим сәйяһларниң баянлирида әкс әткән болса, 2022-йиллиқ роза һейтта һейтгаһ мәйданида самаға дәссигәнләрниң һөкүмәт даирилири пул берип уссулға чүшүргән кишиләр икәнлики радийомизниң мунасивәтлик әһвал игиләшлири җәрянида паш болған иди.

Мәлум болушичә, уйғурларниң күндилик һаятидики ислам дини билән юғурулуп кәткән барлиқ һадисиләрни “терорлуқ” вә “диний әсәбийлик” ниң испати қилип милйонларчә кишини лагерға қамиған, һәтта уйғурларни “әссаламу әләйкум” дейишкиму җүрәт қилалмас һалға кәлтүрүп қойған хитай һөкүмитиниң “уйғурлар тарихта мисли көрүлмигән дәриҗидики диний етиқад әркинликидин бәһримән болмақта” дәйдиған бу хил шәрмәндиләрчә ялғанчилиқи йиллардин буян көп қетим тәкрарланған һадисиләрдин икән. Түркийәдики мәрһум диний алимлардин абдулһәкимхан мәхсум 2014-йилила абдуреқип төмүрниязниң мушу хилдики баянатиға рәддийә берип: “абдуреқип төмүрниязниң баянатлири аллаһқа асийлиқ қилиш вә милләткә хиянәт қилиштин башқа нәрсә әмәс. Бу хилдики инсанлар милләткиму, динғиму вәкиллик қилалмайду,” дегән иди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт