Хитай һөкүмити уйғур кадирлар арқилиқ чәтәл дипломатлириға тәшвиқат қилмақта

Хитай һөкүмити башқурушидики “тәңритағ тори” ниң 3-авғусттики хәвиридә ейтилишичә, уйғур аптоном районлуқ һөкүмәтниң муавин рәиси әркин туняз йеқинда хитай һөкүмитиниң тәклипи бойичә уйғур дияриға зиярәткә кәлгән мозамбик, ангола, естонийә, нигерийә қатарлиқ дөләтләрниң макав (авмен) да турушлуқ консуллири билән көрүшкән.

Хәвәрдә ейтилишичә, әркин туняз хитай һөкүмитиниң “уйғурлар һазир әң бәхтияр һаләттә” дәйдиған кона муқамини қайта тәкрарлиған. Шуниң билән биргә ғәрбтики “дүшмән күчләр” ниң “шинҗаңда ирқий қирғинчилиқ болуватиду” дәп “иғва тоқуған” лиқини чүшәндүргән. Зиярәткә кәлгән дипломатларму хитайни тегишлик махтиған.

Кишиләрниң диққитини қозғиғини бу қетимқи вәкилләр қатарида үрүмчигә кәлгәнләрдин естонийә консули “шинҗаң билән макав оттурисида саяһәт вә маарип саһәсидики алмаштурушни күчәйтиш лазим” дегән. Әмма хитай һөкүмитини тәрипләйдиған алаһидә сөзләрни қилмиған.

Мәлум болушичә, сабиқ совет иттипақиниң узун йиллиқ диктатора һакимийити астида езилгән дөләтләрниң бири болған естонийә болуп, изчил өзлириниң уйғур дияридики кишилик һоқуқ әһвалдин әндишә қиливатқанлиқини ипадиләп кәлгәниди.

Америкидики мустәқил анализчилардин елшат һәсән бу һәқтә пикир қилип “хитай һөкүмити һәрқачан мушу хил шәкилдә маңқуртлишип кәткән уйғур әмәлдарлирини алдиға чиқирип қоюп, өзлириниң ‛алийҗанаб хислити‚ни намаян қилиду. Әмма бу хилдики әмәлдарларниң роли түгигәндә уларни әский пайпақни чөрүп ташлиғандәк ташливетиду. Нур бәкриниң қисмити буниң җанлиқ мисали” деди.