Xitay da'iriliri Uyghur rayonidiki qedimiy sheherler we mehelle-koylarni weyran qilghanliqini inkar qilghan

Muxbirimiz irade
2021-09-16
Share

Xitay hökümitining her xil bahaniler bilen Uyghur rayonidiki qedimi sheherler, olturaq rayonlar, mehelle-koylar we en'eniwiy milliy qurulushlarni chéqip weyran qiliwatqanliqi xelq'arada küchlük eyibliniwatqan bir mezgilde, Uyghur aptonom rayonluq da'iriler mexsus axbarat yighini échip, rayondiki kona mehellilerni chéqip tüzeshte "Yerlik az sanliq milletlerning en'eniwi örp-aditige hörmet qilghanliqi" heqqide lap urghan.

Xitaydiki "Xelq tori" ning bu heqtiki xewirige qarighanda, 13-séntebir Uyghur aptonom rayonluq xelq hökümiti axbarat ishxanisi axbarat élan qilish yighini achqan. Yighinda da'iriler "Namratlarni bashqa jaylargha köchürüp yölesh xizmiti jeryanida, köchürülgen ammini zamaniwi turmushqa yéteklepla qalmay, belki yene az sanliq milletlerning en'eniwi medeniyiti we örp-adetlirini qoghdashta bashtin-axir ching turghanliqi" heqqide jar salghan.

Yighinda Uyghur aptonom rayonluq yéza-kentlerni güllendürüsh idarisining xitay emeldari chén léy töwendikilerni ilgiri sürgen: "Namratlarni bashqa jaygha köchürüp yölesh nuqtisi, turalghu layihelesh, hoyla-aram we ammiwi mulazimet eslihelirini yürüshleshtürüsh qatarliq jehetlerde köchürülgen ahalilerning medeniyiti we örp-aditi saqlap qélindi, örp-adet pa'aliyet merkizi, milliy örp-adet medeniyet témi, milliy örp-adet medeniyet meydani qatarliq ammiwi mulazimet esliheliri quruldi, el'ara sen'et yétishtürüldi we warisliq qilindi. Köchürülgen amma kések öyde olturush, kangda uxlash, patqaq yolda méngish, köl süyi ichish, meshke ot qalashtek namrat turmushtin qutulup, türlük a'ile éléktir saymanlirini ishlitishke bashlidi hem köp xil shekildiki köngül échish pa'aliyetlirige qatniship, yéngiche turmush kechürdi."

Diqqet qozghaydighan bir nuqta shuki, xewerde buninggha misal süpitide qirghiz we tajik xelqining en'enisige warisliq qilinip tereqqiy qildurulghanliqini tekitligen. Halbuki, xitay hökümiti atalmish "Namratlarni köchürüp yölesh" namidiki bu buzup-chéqish herikitide noqtiliq halda rayonning asasliq yerlik ahalisi bolghan Uyghurlarni nishan qilip, ularni esirlerdin yashap kelgen öy-makanliridin köchürüp, qedimiy mehellilerni, imaretlerni, mesjitlerni chéqip tüzlimekte.

Uyghur kishilik hoquq qurulushi teshkilati 2019-yilining axiri élan qilghan "Étiqad weyranchiliqi" namliq zor hejimlik doklatida, "Buningdiki heqiqiy meqsed Uyghurlarning milliy we diniy kimlikini eslitidighan barliq shey'ilerni Uyghurlarning köz aldidin öchürüsh, shundaqla mushu xil weyranchiliqni Uyghurlarni téximu téz sür'ette xitaylashturush üchün xizmet qildurush" dep körsetken idi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet