Хитай һөкүмити уйғур елида миллий өрп-адәтләргә толуқ һөрмәт қиливатқанлиқини илгири сүргән

Мухбиримиз ирадә
2019-11-07
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Хәлқарада хитай һөкүмитиниң уйғурларниң миллий вә дини кимликигә кәң көләмдә һуҗум қозғап, уларға дуняда техи «көрүлүп бақмиған» дәриҗидә еғир зулум қиливатқанлиқи қаттиқ тәнқидкә учраватқан бир мәзгилдә хитай һөкүмити өзиниң тәшвиқат апаратлири арқилиқ һәдәп юқириқиларниң әксини илгири сүрмәктә.

Хитай хәвәрләр ториниң хәвиригә қариғанда, 6-ноябир күни уйғур аптоном районлуқ партком бирликсәп бөлүмииниң муавин башлиқи вак кейоң мәхсус «шинҗаңдики милләтләр иттипақлиқини алға сүрүш хизмити доклат бериш йиғини» чақирип, уйғур елида һәр милләт хәлқиниң һоқоқиға һөрмәт қилинип, милләтләрниң баравәрликигә, уларниң дөләтни башқуруш ишлириға қатнишишиға капаләт қилинғанлиқини илгири сүргән. 

У йәнә төвәндикиләрни баян қилған: «шинҗаңда аз санлиқ милләтләрниң өрп-адәтлири һөрмәт қилинди. . . Һәр милләт хәлқиниң миллий кийим-кечәклиригә, йемәк-ичмәклиригә, той-төкүн адәтлиригә, һейт-байрамлириға, қаидә-йосун вә дәпнә адәтлиригә һөрмәт қилиниватиду. Ундин башқа ‹шинҗаң уйғур аптоном раюни мусулманчә йемәкликләрни башқуруш низами' ни изчил әмәлийләштүрди. Аз санлиқ милләтләрниң мийитни дәпнә адити бойичә уларға дәпнә ишлирини бир тәрәп қилидиған мәхсус йәр аҗритип берилди. Аз санлиқ милләтләрниң қурбан һейит вә рози һейтлири шинҗаңда қанунлуқ байрам қилип бекитилди.» 

Ваң кейоң йәнә уйғур аптоном районлуқ һөкүмәтниң аз санлиқ миләтләрниң тарихий мәдәнийәт мираслирини қоғдап, қанунға асасән уларниң миллий тил-йезиқини ишлитишигә капаләтлик қилғанлиқи, дини әркинликни қоғдиғанлиқи, зор сандики аз санлиқ милләт кадирлирини йетиштүргәнликини, 1950-йили уйғур елида аран 3000 нәпәр аз санлиқ милләт кадири болған болса, 2018-йилиниң ахирида бу санниң 420 миң 800 нәпәргә йәткәнликини қәйт қилған. 

Һалбуки, мустәқил кишилик һоқуқ органлири вә вәзийәт шаһитлириниң илгири сүриватқанлири болса юқирида ейтилғанларниң пүтүнләй әксичә. Улар хитай һөкүмитиниң уйғур елида изчил һалда йолға қоюп кәлгән бастуруш сияситини 2017-йилиға кәлгәндә мислисиз күчәйтип, милйонлиған уйғур қатарлиқ йәрлик милләтләрни йиғивелиш лагерлириға қамаш билән биргә пүтүн уйғур районида юқири пән-техника арқилиқ «сақчи дөлити системиси» ни ишқа ашурғанлиқини, уйғурларниң тил, дин вә мәдәнийәт алаһидиликлиригә һуҗум қилип, уларни хитайлаштуруш һәрикити йүргүзүватқанлиқини билдүрмәктә. 

Америка ташқий ишлар министири майк помпейо бу йил өктәбирдә қилған бир нутуқида хитай һөкүмитиниң уйғурларниң һоқуқини еғир дәриҗидә дәпсәндә қиливатқанлиқини билдүрүп «җорҗи орвелниң ‹1984' намлиқ китабидики қурлар шинҗаңда реяллиққа айланди,» дәп тәсвирлигән иди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт