Uyghur diyaridiki qarimu-qarshi teshwiqat menziriliri guman qozghimaqta

2020-12-01
Share

Xitay hökümitining teshwiqat, edliye we qanun omumlashturush ishxanilirining orunlashturishi boyiche 30-noyabirdin 6-dékabirghiche pütkül Uyghur diyarida "Asasiy qanun teshwiqat heptiliki" pa'aliyiti ötküzülidiken. "Shinjang géziti" ning 1-dékabirdiki xewiride éytilishiche, edliye nazaritining naziri enwer séyit shu künki neq meydan yighinida "Asasiy qanun bilen 'shinjang xizmet yighini' ni zich birleshtürgen halda shi jinpingning qanun arqiliq idare qilish idiyisini emilileshtürüsh" heqqide nutuq sözligen.

Xewerdin melum bolushiche, bu qétimqi "Asasiy qanun teshwiqat heptiliki" herqaysi sheherlerdin eng chet yéza-qishlaqlarghiche bolghan jaylardiki barliq idarilar, mektepler, mehelliler, karxanilar we meschitlerde ötküzilidiken. Buningda mushu témini chöridigen türlük pa'aliyetler arqiliq asasiy qanun éngi, dölet éngi, shundaqla "Jungxu'a milliti ortaq gewdisini ten élish éngi" qatarliqlarni östürüsh meqsed qilinidiken.

Halbuki, yéqinqi yillardin buyan Uyghur diyarida xitay "Asasiy qanuni" da belgilen'gen Uyghurlarning barliq heqliri, jümlidin öz til-yéziqini qollinish erkinliki, diniy étiqad erkinliki dégenlerning pütünley bikar qilin'ghanliqi, bu heqlerni ijra qilish heqqide söz qilghan Uyghur ziyalisi ilham toxtining "Döletni parchilash we bölgünchilik qilish" bilen eyiblinip muddetsiz qamaqqa höküm qilin'ghanliqidek köpligen asasiy qanun'gha xilap qilmishlarning yüz bergenliki, bu xil "Asasiy qanun'gha xilapliq qilish" qilmishini xitay hökümitining bash bolup ijra qiliwatqanliqi heqqide nurghun xewerler otturigha chiqqan idi. Emdilikte xitay hökümitining bir örülüpla "Asasiy qanunni teshwiq qilish" heqqide wezxanliq qilishidin muhajirettiki kishiler bekmu heyranliq hés qilmaqta iken.

Shuning bilen bir waqitta "Xitay herbiy ishlar tori" ning 1-dékabirdiki xewiride éytilishiche, xitay armiyesining melum topchilar polki teklimakan rayonida emeliy top étish maniwéri qilghan. Nöwette teqlidiy "Düshmen" istihkamlirigha éghir tiptiki zembirekler arqiliq hujum qilish maniwérining zadi kimni "Düshmen" dep tesewwur qiliwatqanliqi, herqaysi jaylardiki "Asasiy qanun teshwiqat heptiliki" bilen birleshken halda köpligen gumanlarni tughdurmaqta iken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet