Анни мей форстер: «хитайниң зиянкәшлики тәсир қилмиған бирму уйғур қалмиди!»

Мухбиримиз әзиз
2019-06-11
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Уйғурлар дияридики сиясий бастуруш вә зор тутқун милйонлиған кишини мәһбусқа айландуруп қойған болса, өз нөвитидә чәтәлләрдә муһаҗирәттә яшаватқан һәммила уйғурни охшимиған дәриҗидә роһий паракәндичиликкә селиватқанлиқи мәлум.

Падишаһлиқ мелбурн технологийә институти қармиқидики «шәһәр журнили» ниң 10-июн саниға бесилған бу һәқтики мақалида дәл австралийәдики уйғур муһаҗирлириниң бу җәһәттики дишварчилиқлири баян қилиниду.

Анни мей форстер имзасидики бу мақалида 1944-йилидики «шәрқий түркистан җумһурийити» ниң әң ғоллуқ рәһбәрлиридин болған әхмәтҗан қасиминиң һазир австралийәдә яшаватқан чәвриси нурийә қасиминиң кәчүрмишлиригә бирләштүргән һалда шу җайдики уйғурларниң қандақ роһий бесимларға дуч келиватқанлиқи асасий тема қилинған.

Мақалида көрситилишичә, хитай даирилири австралийәдики уйғурларниң уруқ-туғқанлири қияпитигә киривелип улар билән алақә орнитишқа урунған. Һазир алий мәктәптә оқуватқан нурийә қасими вә униң ата-аниси, шуниңдәк австралийәдики көплигән уйғурлар бу хил әһвалға йолуққан. Әмма муһаҗирәттики башқа уйғурларға охшаш австралийәдики уйғурларму вәтәндики үн-тивишсиз ғайиб болуп кәткән уруқ-туғқанлириниң һечқандақ хәвирини алалмай сәкпарә болмақта икән. Нурийә қасими бу һәқтә сөз қилип: «йеқинда бовам түгәп кәтти. Апамму буни башқилардин аңлапту» дегән. Шундақла аписиниң һечқандақ туғқанлири билән алақилишиш имканиниң болмиғанлиқи яки вәтәнгә берип дәпнә мурасимиға қатнишалмиғанлиқини сөзләп бәргән.

Австралийәдики ла троб университетиниң профессори җеймис лейболд бу һәқтә сөз қилип «лагерларниң ичидики қабаһәтләрниң зади қайси дәриҗидә икәнликини худа өзи билмисә биз билмәймиз» дегән.

Нурийә қасиминиң билдүрүшичә, хитайниң уйғурларни бастурушиға қарши меилбурн шәһиридиму бәзи намайишлар болған. Болупму 2018-йили 15-мартта «бир аваз бир қәдәм» намайиши бу җайдиму болған. Әмма хели бир қисим уйғурлар «вәтәндики уруқ-туғқанлиримизға пешкәллик келип қалмисун» дәп бу намайишларға йеқин кәлмигән.

Аптор ахирида һазир уйғурлар дуч келиватқан иҗтимаий паҗиәләрдин йәнила зор көпчилик кишиләрниң хәвәрсиз икәнликини, бу җәһәттә ахбарат дунясиниң давамлиқ һалда бу әһвалларни ташқи дуняға әскәртип туруш мәҗбурийити барлиқини алаһидә тәкитләйду.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт