Хитайда көпийиватқан ташландуқ бина райони вә қечиватқан милйонерлар диққәт қозғимақта

Хитай һөкүмити йеқинқи мәзгилләрдә тохтимастин “юқири сүпәтлик тәрәққият”, “омумйүзлүк чоңқур ислаһат” дегәндәк дәбдәбилик шоарларни товлаватқан болсиму, хитай иқтисадиниң чөкүшкә йүзлиниватқанлиқи инкар қилишқа болмайдиған пакитларға айлиниватқанлиқи мәлум. “дәвр” гезитиниң 21-июлдики мулаһизә мақалисидә буниңдики һалқилиқ сәвәбләр алаһидә тәкитлиниш билән биргә буниң бәзи тәпсилатлири баян қилиниду.

Обзорда ейтилишичә, хитай рәиси ши җинпиң һазир “алий ислаһатчи” сүпитидә иш көрүватқан болсиму, хитай даһийси дең шавпиң башлиған “ислаһат вә ечиветиш” һәрикити аллиқачан суға чилашқан. Нөвәттики иқтисадий чекинишни оңшаштики һәқиқий ислаһатқа әң чоң тосқунлуқ қилғучи амил болса дәл ши җинпиңниң һакиммутләқлиқи болуп қалған.

Обзорда ейтилишичә, нөвәттә хитай иқтисадиниң көп қисмини игилигән өй-мүлүк содиси тик сизиқ бойичә төвәнләшкә йүзләнгән. Буниң бир ипадиси кона яки йеңи өйләрниң баһасиниң зор дәриҗидә төвәнлишидә әкс әткән болса, йәнә бир җәһәттин “әрваһлар макани” дәп аталған адәмсиз олтурақ өй районлириниң көпийишидә өз ипадисини тапқан.

Хитай һөкүмити йеқинда 42 милярд америка доллирилиқ мәбләғ аҗритип, техи адәмләр олтурақлашмиған қуруқ биналарни сетивелишқа башлиған. Һалбуки хитай өй-мүлүк саһәси башлап қойған, лекин тамамлашқа мәбләғ йоқ тохтитип қойған өйләрни пүттүрүшкә аз дегәндиму 533 милярд америка доллири лазим болидикән. Техиму муһими, нөвәттә һәрқайси өлкиләрниң асаслиқ кирим мәнбәси өй-мүлүк саһәсигә земин сетип бериштин келиватқан болуп, бу хилдики земин сетиштин әмәлийләшмигән қәрзниң омуми миқдари аз дегәндиму он тириллийон америка доллиридин ешип кәткән. Бу, пүткүл хитайниң йиллиқ миллий ишләпчиқириш омумий қиммитиниң йеримиға тоғра келидикән.

Нөвәттә хитай компартийәсиниң “партийә һәммигә рәһбәрлик қилиш” тәк бихәтәрлик вә контроллуқ механизми бу хил иқтисадий чекинишни оңшиғили болмас һалға кәлтүрүп қойғачқа, хитайдики пулдарларниң көпинчиси өз илкидики мәбләғни чәтәлгә йөткәшкә башлиған. Чәтәлдин келидиған мәбләғму тарихтики әң төвән сәвийәгә чүшүп қалған.