Xitay hökümitining yémek-ichmek adetliri arqiliq Uyghur kimlikini öchürüsh urunushliri diqqet qozghimaqta

Washin'gtondin muxbirimiz eziz teyyarlidi
2024.05.14

Uyghur diyaridiki qirghinchiliqning bir muhim mezmuni Uyghur kimlikining mejburiy yosunda öchürülüshi bolup, bu yéqindin buyan bir qisim Uyghurshunaslar oxshimighan nuqtilardin yorutup bériwatqan témilardin bolup qalmaqta.

“Xitay arxipi” torida 13-mayda élan qilin'ghan timosi gros (Timothy Grose) imzasidiki mulahize maqaliside, yillardin buyan dawam qiliwatqan xitayche yémek-ichmek adetlirini Uyghurlargha omumlashturush urunushi tepsiliy bayan qilin'ghan.

Maqalide körsitilishiche, xitay da'iriliri 2018-yilila Uyghurlarning nashtiliq üchün etken chay bilen nan yéyishtek aditini “Qalaqliq”, “Ozuqluq kemlikining menbesi” dégendek bahaniler bilen eyibleshni bashliwetken. Shuningdek buning ornigha xitaylardiki nashtiliq üchün pilta quymaq (yutyaw), showigürüch (shifen), hornan (jingmoma), qazan néni (bingzi) yéyishtek adetni qobul qilish teshwiqatini keng kölemde bashliwetken. Ular buningda Uyghurlarning yémek-ichmek adetliride “Köpligen qalaq éléméntlarning mewjutluqi” ni alahide eskertip, xitayche ta'amlarning pakiz, zaman'gha layiq we hemmila kishi qobul qilalaydighan normal ölchemde bolidighanliqini tekitligen. Qeshqerdiki “Ülgilik xelq saqchisi” mijit qadirgha oxshash kishiler bolsa buninggha aktip awaz qoshup, “Bezi Uyghur saqchilarning choshqa göshi yémeydighanliqi emeliyette xizmetlerge köpligen qulaysizliqlarni élip kéliwatidu. Bu xil xata qarashlarni jezmen özgertish lazim” dep körsetken.

Halbuki, 2007-yili neshr qilin'ghan “Uyghur yémekliri qamusi” da 1800 xildin köprek Uyghur ta'amliri tonushturulghan؛ shuningdek Uyghur ta'amlirigha oxshimighan ashliq türliri, oxshimighan gösh, her xil dora-dermanlarning qoshulushi bilen uning özgiche we mol ozuqluq qimmitige ige mukemmel yémek-ichmek medeniyiti bolup shekillen'genliki bayan qilin'ghan. Shu sewebtin aptor buning Uyghur öyliridiki öy jabduqlarni xitayche shekilge özgertish teshwiqati bilen bir qéliptin chiqqanliqini eskertip, “Xitay hazir yémek-ichmek medeniyiti arqiliq Uyghur kimlikini yoqitishqa urunmaqta” dep körsetken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.