Bingtu'enning qurumqash shehiri xitay nopusi jiddiy köpiyiwatqan sheherge aylanmaqta

Xoten wilayiti teweside 2016-yili qurulghan bingtu'en 14-déwiziyesige qarashliq qurumqash (künyü) shehiri xoten bostanliqida xitay nopusi jiddiy rewishte köpiyiwatqan yéngi sheherge aylanmaqtiken.

“Xitay xewerler tori” ning 30-apréldiki xewirige qarighanda, qurumqash shehiride dölet halqighan yügürüsh musabiqisi bashlan'ghan. Musabiqige 14-déwiziye, qoshna nahiye we sheherlerdin kelgen 100 din artuq kishi qatnashqanliqi melum. Xewerdiki sin körünüshige qarighanda, musabiqige qatnashqanlarning hemmisi dégüdek xitaylar iken.

Xitay hökümiti 2016-yili 1-ayda bingtu'en 14-déwiziyege qarashliq qurumqash shehirini qurushni testiqlighan. Shu yili 2-ayning 26-küni qurumqash shehiri resmiy qurulghan. Qurumqash shehiri bingtu'en qarmiqidiki nahiye derijilik sheher bolup, hazirqi nopusi 50 mingdin ashidiken.

Xoten wilayiti pütün Uyghur rayoni boyiche Uyghurlarning nopus zichliqi eng yuqiri wilayet bolup, yéqinqi mezgillergiche xitay köchmenlirining sani bashqa wilayet we sheherlerge sélishturghanda eng az idi. Halbuki, xitay hökümiti jenubiy Uyghur élining nopus terkibini özgertish üchün, bingtu'enni téz sür'ette jenubqa kéngeytish, xoten'ge tömüryolni tutashturush qatarliq köp qatlamliq wasitiler arqiliq, xoten wilayitini xitaylashturushqa bashlighan. Kériye bostanliqida tesis qilghan qurumqash shehirining qurulushimu del shu xil siyasiy éhtiyajning netijisi idi.

2015-Yilning nopus statistikisigha qarighanda, xoten wilayetning omumiy nopusi 2 milyon 300 ming etrapida bolup, Uyghurlar 96.7 Pirsentni, xitaylar 3.1 Pirsentni igiligen. Siyasiy analizchi ilshat hesenning ilgiri radiyomizgha bildürüshiche, Uyghurlarning qeshqer we xoten wilayetliridiki nopus jehettiki mutleq üstünlüki, xitay da'irilirining béshini tolimu qaturghan, shundaqla xitay köchmenlirini yötkep orunlashturush, bingtu'enni jenubqa téz sür'ette kéngeytish arqiliq, bu xil ehwalni özgertishke urun'ghan iken.

Adri'an zénzning “Nyu-york waqit géziti” de élan qilghan maqaliside bildürüshiche, 2015-yildin 2018-yilghiche bolghan ariliqta xotendiki Uyghurlarning nopusi körünerlik töwenligen. Eksiche, xitaylarning nopusi mezkur wilayette künsayin éship barghan. Xitay hökümitining xoten bostanliqida qurumqashqa oxshash bingtu'en sheherlirini berpa qilishi, buning delili iken.