Xitay hökümitining “Xu'awéy shirkiti” arqiliq ottura asiyada nazaret méxanizmi ornitiwatqanliqi aydinglashmaqta

Muxbirimiz eziz
2019-08-09
Share

Xitaydiki eng chong téléfon shirkiti bolghan “Xu'awéy shirkiti” 2014-yilidin bashlap xitaydiki 500 din artuq sheherning nazaret méxanizimining toluq kontrolluqidiki “Eqliy sheher” bolushigha “Töhpe qoshup kelgenliki” melum. Nöwette mezkur shirketning xitay chégrasidin halqip bu xil nazaret méxanizmini ottura asiya kéngeytishi zor diqqet qozghashqa bashlidi.

Xitay mutexessisliridin yaw ziyen “Diplomat” zhurnilida 7-awghust küni élan qilghan bu heqtiki maqaliside xu'awéy shirkitining 2019-yili aprél éyida özbékistan hökümiti bilen bir milyard amérika dolliri qimmitidiki nazaret méxanizmi sodisi heqqide kélishim hasil qilghanliqini bayan qilidu. 

Aptorning bayan qilishiche, amérika, en'gliye qatarliq gherb elliri bu xildiki uchur we alaqe téxnikilirini tetbiqlash arqiliq sheher ahalisige téximu yaxshi mulazimet we bixeter muhit yaritidighan qurulushni “Eqliy sheher qurush” dep ataydiken. Emma xitay hökümiti bu xil sheherlerni “Bixeter sheher” dep ataydighan bolup, deslepte qatnash sistémisini nazaret qilishtin tézla chiray tonush téxnikisini tetbiqlashqa ötken. Bu xil téxnikining qollinilishi élip kelgen qabahetning qaysi derijige barghanliqi bolsa Uyghurlar diyaridiki milyonlighan közitish kaméralirining ornitilishi, yuqiri pen-téxnika bilen qorallandurulghan qatmu-qat tekshürüsh sistémilirining ornitilishi dégenlerde roshen eks étidiken. 

Xitay hökümitining özbékistan bilen hemkarliship “Bixeter sheher” bina qilish tejribisi hazir ezerbeyjan, qazaqistan, tajikistan, qirghizistan, türkmenistan, erméniye qatarliq döletlerning zor qiziqishini qozghimaqta iken. Bolupmu özbékistanning tashkent shehiridiki 800 din artuq közitish kaméraliri arqiliq “Siyasiy weqelerni sifirliq nazaret qilish” ning emelge éshishi tebi'iy halda nöwette xu'awéy shirkitining g 5 alaqe torini xitay bankilirining qerz yardimi bilen özbékistanning asasliq téléfon sistémilirigha sepleshke biwasite xizmet qilmaqta iken. Amérika hökümiti buninggha naraziliq bildürgen bolsimu özbékistan yenila bu jehette xitay bilen hemkarliqni dawam qilduriwergen.

Maqalida körsitilishiche, qazaqistanning paytexti nursultan shehirige xu'awéy shirkitining yardimi bilen ikki ming közitish kamérasi ornitilghan. Tajikistanmu düshenbe shehirini “Bixeter sheher” qilip qurup chiqish üchün xu'awéy shirkiti bilen 22 milyon amérika dolliriliq toxtam imzalighan. Netijide bu jaydimu 800 din artuq közitish kamérasi ammiwi sorunlarni közitishke ajritilghan. Xuddi qazaqistandikige oxshash xitay hökümiti bu jaydimu tajikistanning asasliq téléfon shirkitining kontrolluqini qolgha kirgüzüwalghan. Bu ehwal qirghizistandimu oxshash iken.

Xitay hökümiti “Bir belwagh bir yol” qurulushini bashlighandin kéyin bu xil yuqiri téxnika shirketlirining singip kirishi anda-sanda körülüwatqan qarshiliq sadalirini zor derijide bésip chüshüp kéngiyiwatqan iken. Amérika hökümitining 2019-yili mayda xitaydiki besh chong téxnika shirkitige téxnika we zapchas sétip bérishni cheklishi bilen bu dolqun bir'az peskoygha chüshken. Emma aptor xitay hökümitining “Bixeter sheher” modélining ottura asiyada shunche küchlük alqishlinishidiki bir muhim sewebni ular bilen xitay hökümiti otturisidiki “Térrorluqqa qarshi turush hemkarliqi” we Uyghurlar mesilisi heqqidiki endishilerge baghlaydu. U buninggha misal qatarida Uyghurlar diyaridiki bir “Terbiyilesh merkizi” de tashqi ishlar ishxanisidiki mes'ul xadimlardin jang jishéngning “Beziler qatilliq qilishtin burunla özlirining bir ademni öltüreleydighan qabiliyiti barliqini namayish qilghan bolsa biz uni qatilliq qilghuche kütüp turushimiz lazimmu yaki qatilliq yüz bérishtin burunla uning aldini élishimiz lazimmu?” dégenlikini misal qilidu.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet