Японийә вә австралийә һөкүмәтлири уйғурлар мәсилисидики ‍әндишилирини ипадилигә

Америка башчилиқидики бир қисим ғәрб дөләтлири хитай һөкүмитиниң уйғур дияридики бастуруш қилмишини “ирқий қирғинчилиқ” дәп елан қилғандин кейин буниңға аваз қошидиғанлар барғансери көпийишкә башлиди. японийә вә австралийә һөкүмәтлириму йеқиндин буян өзлириниң бу мәсилидики “еғир әндишилири” ни ашкара ипадиләшкә башлиди. 

Ройтерс агентлиқиниң 9-июндики хәвиридә ейтилишичә, австралийә вә японийә һөкүмәтлириниң ташқий ишлар вә дөләт мудапийә министирлири шу күндики видейо сөһбитидин кейин бирләшмә баянат елан қилған. Баянатта ениқ қилип: “биз шинҗаңдики уйғурлар дуч келиватқан кишилик һоқуқ дәпсәндичиликидин бәкму қаттиқ әндишә қиливатимиз. Шундақла хитай һөкүмитини бирләшкән дөләтләр тәшкилати вә башқа хәлқаралиқ тәшкилатларниң мустәқил тәкшүрүш гурупписиға чәклимисиз тәкшүрүш һоқуқи беришкә чақиримиз,” дейилгән. 

Бейҗиң да‍ирилири тездин буниңға инкас қайтуруп, буниң “хитай тәһдити” тиятериниң қайтидин ойнилиши икәнликини тәкитлигән. Болупму хитай ташқий ишлар министирлиқиниң баянатчиси ваң венбин буни “бизниң ичкий ишимизға қопаллиқ билән арилашқанлиқ,” дегән. 

Һалбуки, австралийә ташқий ишлар министири марисә пайне ханим бу йил март ейида елан қилинған австралийә-йеңи залландийә һөкүмәтлириниң бирләшмә баянатида алиқачан бу мәсилини бир қетим тәкитлигән. Баянатта: “2018-йилидин буян шинҗаңда тез сүрәттә кеңийиватқан лагерлар һәмдә кишилик һоқуқ дәпсәндичилики бизни биарам қилмақта,” дегән иди.