“Shinjanggha yardem bérish xizmiti” ning yéngi wezipiliri élan qilindi

• Muxbirimiz eziz
  2023-05-02

 Xitay hökümiti bashqurushidiki “Xelq tori” ning 1-maydiki xewiride éytilishiche, shu küni ‍échilghan “10-Nöwetlik shinjanggha yardem bérish xizmet guruppisining xizmetlirini teqdirlesh yighini” da xitaydiki 19 ölke we sheherning bu sahediki “Töhpidar” shexsliri teqdirlen'gen. Shuning bilen birge 11- nöwetlik “Shinjanggha yardem bérish talant igiliri” ni kütüwélish hemde ularning “Yéngi wezipilirini tonushturush” muhim mezmun qilin'ghan.

Xewerde éytilishiche, “Nishanliq yardem bérish” chaqiriqi boyiche teshkillen'gen bu “Yardem bérish” guruppisidikiler asasen xitay shirketliri bolup, ulardin jéjyang ölkisidin kelgenlerning 90 pirsenttin köpreki aqsu tewesidiki yéza-qishlaqlarda ishlepchiqirish zawutliri achqan hemde shu jaydiki kishilerni zawutlargha ishchiliqqa ishletken. Emma xewerde bu xil ishchilarning qaysi “Terbiyelesh” tin ötken kishiler ikenliki heqqide söz qilinmighan. Bu xildiki “Shinjanggha yardem bérish guruppisi” ning doxturlar türkümi heqqide söz bolghanda, bulardin ili wilayiti tewesige ewetilgenlerning herqaysi doxturxanilarda “Yerlik tébbiy xadimlarni yétildürüshke yardem qilghanliqi”, ularning herqaysi doxturxanilardiki “Doxturlar yétishmeslik” mesilisining hel bolushida qandaq muhim rol oynighanliqi tekitlen'gen. Emma tébbiy kesipni tamamlighan shunche nurghun Uyghur oqughuchilar ishsiz yürgende bu xil “Doxtur kemlik” ning qandaq peyda bolup qalghanliqi heqqidimu söz bolmighan.

Téximu muhimi bu xil “Shinjanggha yardem bérish” guruppisi aqsu, korla qatarliq jaylardiki yéza-qishlaqlarning yesli, bashlan'ghuch we ottura mektepliride oqutquchiliq qilip “Biwasite xitay tilida ders ‍ötüsh” arqiliq shu jaydiki “Ma'aripning güllinishi” ge yardem qilghan. Xewerde bu heqte toxtilip “Shinjanggha yardem bérish xizmitining bir muhim mezmuni shu jaydiki kishilerni guruppa sheklide terbiyelep ularning minnetdarliq tuyghusini kücheytishige yardem bérish” déyilgen. Bu hal yéqinqi yillardin buyan tashqi dunyagha melum boluwatqan lagérlardiki “Kompartiyedin we xitay dölitidin minnetdar bolush terbiyesi” heqqidiki uchurlarni eslitiwatqanliqi melum.

Xitay hökümitining bu qétimqi “Shinjanggha yardem bérish guruppisi” ning bir yéngi wezipisi Uyghur sebilirini “Xitay ata-aniliri bilen dil rishte ornitish” qa yéteklesh bolghanliqi melum. Xewerde bu hal “Shinjangni medeniyet arqiliq sughirish xizmiti” ning bir muhim terkibi qismi, dep körsitilgen. Shuningdek xotendiki ming neper Uyghur ösmürni “Béyjingda méning bir a'ilem bar” dégen programmigha qatnishishqa, shuningdek ularning béyjingdiki “Ata-anisi bolushqa kélishken” xitay a'ilisi bilen yazliq tetilde tyen'enmén meydanigha bérip bayraq chiqirish murasimigha qatnishishqa teshkilligen. Emma bu balilarning öz ata-anilirining qeyerde ikenliki éytilmighan.

Xitay hökümitining bu xildiki “Shinjanggha yardem bérish” chaqiriqi 1950-yillardin buyan tekrarlinip kéliwatqan bolup, izchil türde xitay ölkiliridiki xitay kadirlirini Uyghur diyarigha yötkeshte “Jelpkar chaqiriq” bolup kelgenliki melum. “Jenubiy xitay seher pochtisi” gézitining 2021-yili 5-öktebirdiki bash maqaliside körsitilishiche, xitay hökümiti bu xil “Shinjanggha yardem bérish” xizmitini “Uyghurlarni bay qilishtiki bir muhim qedem” dep maxtinip kéliwatqanliqi melum. Emma  amérika tashqi ishlar ministirliqi buni inkar qilip, bu xildiki “Nishanliq yardem bérish” türige ajritilghan milyardlarche birliktiki maliye xirajitining emeliyette Uyghur diyarida mejburiy emgek jari boluwatqan zawutlarni qurushqa serp qiliniwatqanliqini körsetkenidi.