Хитай «йәккә милләтлик дөләт» болушқа қарап йүзләнмәктикән

Мухбиримиз сада
2019-09-12
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Хитай һөкүмитиниң уйғурларға қаратқан еғир бастуруш сиясити хәлқара җәмийәт тәрипидин «мәдәнийәт қирғинчилиқи» дәп тәбир берилиши униң йәккә милләтлик дөләткә қарап йүзлиниватқанлиқидин дерәк беридиғанлиқи илгири сүрүлүшкә башлиди.

«Малийә вақти» гезитиниң 11-сентәбирдики алақидар хәвиридә гүлруй әсқәр исимлик бир уйғурниң хитай даирилири тәрипидин тутқун қилинған җийәни әкрам ярмуһәммәд һәққидики тәпсилий мәлуматлар берилиши арқилиқ хитай һөкүмитиниң уйғурларға йүргүзүватқан һәддидин ашқан зиянкәшликләр рошән йорутуп берилгән.

Мақалидә, аптор хитай тилиниң пүткүл уйғур диярини қаплиғанлиқи, илгирики «қош тил маарипи» дики мәктәпләрдә һазир пүтүнләй хитай тилида дәрс өтилидиғанлиқи, китабханилардики уйғур тилидики китабларниң орнини хитай йезиқидики материяллар игилигәнликини тилға елиш арқилиқ хитай һөкүмитиниң уйғурларниң ана тилиға қиливатқан еғир зиянкәшликлирини көрсәткән.

Хитай һөкүмити уйғур диярида җаза лагерлирини тәсис қилғандин буян, уйғур вә башқа түркий милләтләр буниң қурбанлириға айланғандин башқа йәнә уйғур тил-йезиқи, мәдәнийити вә тарихиму охшашла хитайниң зәрбә бериш нишаниға айланғанлиқи мәлум болғаниди. Бу мәсилиләргә йеқиндин көңүл бөлүп келиватқан америка һөкүмитидики нопузлуқ әрбаблардин америка ташқи ишлар министири майк помпйо, «хитайниң уйғурларға қиливатқанлири 21-әсирниң йүзигә чүшкән дағ» дейиш арқилиқ хитайни қаттиқ әйиблигәниди.

Мәлум болушичә, нөвәттә хитай даирилири уйғур диярида «җуңхуа миллити» тәрғибатини һәссиләп күчәйткән болуп, уйғурларниң хитай әнәниси бойичә байрам өткүзүши, һәтта хитайчә әнәниви кийимларни кийип, хитайчә усулларни ойниши, аммиви йосунда хитай тили өгиниши қатарлиқлар тәләп қилинған.

Мақалидә юқириқи нуқтилар тәпсилий чүшәндүрүлгәндин кейин, хитайниң уйғурларниң мәдәнийитини нишан қилған бу бир мәйдан «җәң» дә хитай өз дөлитини пәқәт хитай миллитини вә хитай тилини етирап қилидиған «йәккә милләтлик дөләт» болушқа қарап йүзләндүриватқанлиқидин дерәк беридиғанлиқи чүшәндүрүп өтүлгән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт