“Zimistan” tori: “Lagérdiki musulman tutqunlar heqsiz mejburiy emgekke sélinmaqta”

• Muxbirimiz erkin
  2019-01-09

Italiyediki “Zimistan” namliq kishilik hoquq we diniy erkinlik tori 9‏-yanwar doklat élan qilip, ular érishken her xil deliller xitayning “Qayta terbiyelesh” lagérliridiki musulman tutqunlarni heqsiz mejburiy emgekke séliniwatqanliqini ashkarilap bériwatqanliqini bildürdi.

Doklatta qeyt qilishiche, xitayning “Emgek bilen terbiyelesh” tüzümi buningdin 5 yil burun bikar qilin'ghan bolsimu, lékin Uyghur rayoni bu tüzümni eslige keltürüp, uningdin zor paydigha érishmekte iken. “Zimistan” torining muxbirliri a'ile ezaliri tutqun qilinip lagérgha qamalghan we hazir zawut-karxanilarda mejburiy emgekke séliniwatqan bezi Uyghur a'ililirini ziyaret qilghan.

“Zimistan” torining mezkur doklati xitay hökümiti ötken hepte bir qisim chet'ellik muxbirlarni teshkillep, qeshqer, xoten shehiri we qaraqash nahiyesidiki 3 “Kespiy téxnika terbiyelesh merkizi” ni ziyaret qildurup, bu kishilerning “Radikalliqqa qarshi telim éliwatqanliqi” we “Kespiy maharet öginiwatqanliqi” ni ilgiri sürgen mezgilde élan qilindi. Buning aldida amérikining “Nyu-york waqti géziti” en'gliyening “Maliye waqti géziti” qatarliq nopuzluq taratquliri xotende tutqunlar mejburiy emgekke séliniwatqan bir xitay kiyim-kéchek karxanisini pash qilghan idi. “Teyda” namliq bu karxanidin tenterbiye kiyimlirini import qilghan bir amérika shirkiti qattiq tenqidke uchrap, nurghun uniwérsitétlar bu shirketning tenterbiye kiyimlirini sétishni bayqut qilghan idi.

“Zimistan” torining doklatida bayan qilinishiche, melike isimlik bir chöcheklik ayal yoldishining tutqun qilinip, 6 ay lagérgha qamalghanliqi, andin 5 yilliq qamaq jazasi bérilip, lagérda nawayliqqa séliniwatqanliqi, qalghan tutqunlarning paypaq zawutida heqsiz ishqa séliniwatqanliqini bildürgen. U “Zimistan” torigha bergen uchurida lagérning shara'itining intayin nacharliqi, 46 kwadrat métirliq bir kamirida 17-18 adem yatidighanliqini, yoldishining heqsiz ishligendin sirt hökümetning siyasiti we qa'ide-tüzümlirini öginishi telep qilinidighanliqini ilgiri sürgen. Uning bildürüshiche, da'iriler tutqunlarning a'ile tawabi'atlirini agahlandurup, “Eger ular hökümetning xizmitini qollimisa we hökümetke paydisiz geplerni qilsa, ularning (lagérdiki) a'ile ezalirining öginish waqtining uzartilidighanliqi” ni tekitligen. “Zimistan” torining doklatida körsitilishiche, “Tutqunlarni uzun mezgil heqsiz emgekke sélishtek bu xil sistéma Uyghur rayonining hemme jaylirigha kéngeymekte,” iken.