“Zimistan” tori: “Xitay ma'arip ministirliqi 6-7 yashliq Uyghur balilirini ichkiridiki mekteplerde oqutushni oylashmaqta”

Xitay ma'arip ministirliqining xitay ölkilirige yötkep oqutuluwatqan Uyghur balilirining yash cheklimisini töwenlitip, 6-7 yashlardiki balilirinimu yötkep oqutushni pilanlawatqanliqi ilgiri sürülmekte.

Italiyediki “Zimistan” namliq tor bétining xewiride ilgiri sürülüshiche, bu pilanning meqsiti Uyghur balilirini “Xitaylashturup”, ularning örp-adet we yémek-ichmek adetlirini kichikidin bashlapla özgertish iken. Xewerde nöwette xitay hökümitining eng kichiki14 yashtiki Uyghur balilirini xitay ölkiliride heqsiz oqutuwatqanliqi, buning kishilerde “Bu xil imtiyazning arqisidiki meqset néme” dégen so'al peyda qilghanliqi tekitlen'gen.

Xewerde qeyt qilinishiche, lyawning yéza-igilik kespiy téxnika mektipining bir yétekchisi, bu pilanning arqisidiki meqset heqqide toxtilip, buning xitay rehberlirining “Dana” pikiri ikenliki, bu ularning “Xitaylishishi” ni ilgiri sürüpla qalmay, “Ata-anilirining chataq térishining aldini alidighanliqi”, “Ularning balilirining ichkiride xitaylar bilen bille yashap, isyan kötürüshke pétinalmaydighanliqi” ni bildürgen.

Xewerde qeyt qilinishiche, nöwette lyawningdiki mezkur mektepte 500 ge yéqin Uyghur, qazaq balilar oquwatqan bolup, ular qattiq kontrol qilinidiken. Ularning ana tilida sözlishi, din'gha ishinishi, sirt bilen alaqe qilishi qattiq cheklinidiken. Bu mekteptiki bir yétekchi oqutquchi, özlirige bérilgen wezipini ret qilishqa bolmaydighanliqi, “Buning dölet bergen siyasiy wezipe” ikenlikini bildürgen.

Xewerde ilgiri sürüshiche, xitayning bashqa ölkiliridiki Uyghur oqughuchilirining ehwali lyawningdikiler bilen oxshash iken. Tyenjindiki bir xitay yétekchi oqutquchisi Uyghur oqughuchilar heqqide toxtilip, “Shinjangliq bu balilar. . . Oqutquchisi we) xitay( oqughuchilar bilen alaqe qilish jeryanida ularning turmushqa bolghan tonushi, qimmet qarishi, mesililerge qandaq höküm qilishining tesirige uchraydu. Bu oqughuchilar shinjanggha qaytip barghandin kéyin kompartiyening rehberlikini qobul qilidu we uni qollaydighan bolidu,” dégen. Nöwette xelq'arada xitay hökümiti Uyghurlargha qarita “Medeniyet qirghinchiliqi” élip bérish bilen eyiblenmekte.