Һәптилик хәвәрләр (5-январдин 11-январғичә)

Мухбиримиз әзиз
2019-01-11
Елхәт
Пикир
Share
Принт
hepte-20190111.jpg
hepte-20190111.jpg
Уйғур хәлқиниң қәлб төридин орун алған атақлиқ нахшичи сәнубәр турсун.

Нахшичи сәнубәр турсунниң бәш йиллиқ қамаққа һөкүм қилинғанлиқи алға сүрүлмәктә

Уйғур хәлқиниң қәлб төридин орун алған көп қирлиқ сәнәткар, атақлиқ нахшичи сәнубәр турсунниң 2017-йилиниң ахирлири тутқун қилинип, бәш йиллиқ қамақ җазасиға һөкүм қилинғанлиқи илгири сүрүлмәктә.

Мәлум болушичә, сәнубәр турсун йеқинқи бирнәччә йилда явропа вә америкида уйғур сәнитини нәқ мәйданда көрситип һәр саһә кишилириниң қизғин алқишиға еришкән икән.

Сәнубәр турсун билән узун йиллардин буян кәспий достлуқ мунасивитидә болуп кәлгән әнглийәлик музикишунас рачел харрис ханим «сәнубәр турсундәк уйғур сәнитиниң ярқин бир символиниң тутқун қилиниши хитай һөкүмитиниң уйғур мәдәнийитини йоқ қиливетиш нийитиниң ашкара ипадилиниши» деди.

Кәспий путболчи әрпат абләкрәм лагерға елип кетилгән

Хитай һөкүмити террорлуқ гумандарлирини «кәспий тәрбийәләш мәктипи» дә тәрбийәләватқанлиқини көпләп тәшвиқ қиливатқанда уйғурлар диярида йеңидин парлаватқан путбол чолпанлиридин әрпат абләкрәмниң 2018-йили мартта лагерға елип кетилгәнлики мәлум болди.

Мәлум болушичә, әрпат 1994-йили туғулған вә йәттә йешидин башлап путбол мәшиқи қилған. 10 Йешидин тартип ғулҗа, үрүмчи, турпан, җинән қатарлиқ шәһәрләрдики һәр хил путбол командилири тәркибидә мусабиқиләргә қатнашқан.

Анализчилар бу һәқтә пикир қилип, «әрпаттәк путбол чолпанлири һәмдә башқа даңдар шәхсләрниң бигунаһ һалда тутқун қилиниши маһийәттә уйғурларниң мәвҗутлуқини дуняға намаян қилип туруватқан уйғур сәрхиллириниң һуҗум нишани болуватқанлиқиниң ипадиси» деди.

Хитайниң ислам динини «хитайчилаштуруш» чақириқи наразилиққа дуч кәлмәктә

Хитай һөкүмити йеқинда қанун мақуллап, ислам динини кәлгүси бәш йил ичидә пүтүнләй «хитайлаштуруш» ни оттуриға қойған. Хитай һөкүмити бу мәсилә һәққидә хитайдики сәккиз ислам җәмийити вәкиллири билән музакирилишип «ислам динини сотсиялизмға уйғунлаштуруш» һәққидә пикир бирлики һасил қилған.

Ислам диниға даир һәрқандақ паалийәтләр, җүмлидин диний исимларғичә мәни қилиниватқан шараитта «динни хитайчилаштуруш» шоариниң оттуриға қоюлуши һәр саһә кишилириниң тәнқидигә учриди. Уйғур диний затлири бу һәқтә пикир қилип «хитай һөкүмитиниң ‹ислам динини хитайчилаштуруш' шоари маһийәттә ислам диниға җәң елан қилғанлиқ» деди.

«Уйғур әркинлик марши» гурупписи әнқәрәгә киргүзүлмиди

15-Декабирда ай-юлтузлуқ байрақни көтүргиничә истанбулдин пиядә йолға чиқип пайтәхт әнқәрәгә маңған «уйғур әркинлик марши» гурупписидики уйғурлар 3-январ күни әнқәрәгә йеқин кәлгәндә түрк сақчилири уларни тосувалди.

Түркийә сақчилири йүрүштики уйғурларниң әнқәрәгә беришиға, шуниңдәк түркийә дөләт рәиси әрдоғанға хәт тапшурушиға рухсәт қилмиған.

Мәлум болушичә, булар йолға чиққанда тоққуз киши болуп, әнқәрәгә аз қалғанда уларниң сани 70 кә йәткән. Улар уйғурлар учраватқан зулумни түркийә хәлқигә аңлитиш һәмдә түркийә парламентида уйғурларниң әһвали һәққидә мәлумат беришни мәқсәт қилған икән.

Икки миң қазақ мәһбусниң лагердин қоюп берилмәкчи болуши ғулғула қозғиди

Лагерлар мәсилиси һәрқайси ахбарат саһәсидики муһим темилардин болуватқанда хитай һөкүмитиниң лагерларға қамалған икки миң қазақ тутқунни қоюп беришкә мақул болғанлиқи һәр саһә кишилириниң зор диққитини қозғиди.

Бу ишлардин хәвири болған бир қисим кишиләр бу һәқтә мәлумат берип, лагердин қоюп берилмәкчи болған икки миң кишиниң ичидә бирму уйғурниң йоқлуқини билдүрди.

Анализчилар бу һәқтә пикир қилип «бу хитайниң лагерларни тақаш қарариға кәлгәнликиниң ипадиси әмәс. Әксичә хитай-қазақистан мунасивитидики өзара мәнпәәт йәткүзүшниң еһтияҗи» деди.

Чәтәл дипломатлириниң лагерларни зиярәт қилиши дуняни қайил қилалмиди

Хитай һөкүмити йеқинда русийә, қазақистан, пакистан қатарлиқ хитай билән «достанә» мунасивәттә болуватқан 12 дөләт дипломатлиридин тәшкилләнгән бир өмәкни уйғурлар дияридики «техника тәрбийәләш мәркәзлири» ни екскурсийә қилишқа орунлаштурған.

Бу вәкилләр өзлири барған «мәркәз» ләрдә уйғур яшлириниң һәр хил техникиларни өгиниватқанлиқини, уларниң «өзлири тәләп қилип» бу җайға «идийәсидики әсәбийликни түгитишкә кәлгәнлики» ни аңлиған.

Кишилик һоқуқни көзитиш тәшкилати хитай ишлири бөлүминиң директори софи речардсон бу зиярәткә инкас қайтуруп, хәлқараниң хитай һөкүмити орунлаштурған «ялған» зиярәткә алданмаслиқ керәкликини билдүрди.

Толуқ бәт