Heptilik xewerler (5-yanwardin 11-yanwarghiche)

Muxbirimiz eziz
2019-01-11
Élxet
Pikir
Share
Print
hepte-20190111.jpg
hepte-20190111.jpg
Uyghur xelqining qelb töridin orun alghan ataqliq naxshichi senuber tursun.

Naxshichi senuber tursunning besh yilliq qamaqqa höküm qilin'ghanliqi algha sürülmekte

Uyghur xelqining qelb töridin orun alghan köp qirliq sen'etkar, ataqliq naxshichi senuber tursunning 2017-yilining axirliri tutqun qilinip, besh yilliq qamaq jazasigha höküm qilin'ghanliqi ilgiri sürülmekte.

Melum bolushiche, senuber tursun yéqinqi birnechche yilda yawropa we amérikida Uyghur sen'itini neq meydanda körsitip her sahe kishilirining qizghin alqishigha érishken iken.

Senuber tursun bilen uzun yillardin buyan kespiy dostluq munasiwitide bolup kelgen en'gliyelik muzikishunas rachél xarris xanim "Senuber tursundek Uyghur sen'itining yarqin bir simwolining tutqun qilinishi xitay hökümitining Uyghur medeniyitini yoq qiliwétish niyitining ashkara ipadilinishi" dédi.

Kespiy putbolchi erpat ablekrem lagérgha élip kétilgen

Xitay hökümiti térrorluq gumandarlirini "Kespiy terbiyelesh mektipi" de terbiyelewatqanliqini köplep teshwiq qiliwatqanda Uyghurlar diyarida yéngidin parlawatqan putbol cholpanliridin erpat ablekremning 2018-yili martta lagérgha élip kétilgenliki melum boldi.

Melum bolushiche, erpat 1994-yili tughulghan we yette yéshidin bashlap putbol meshiqi qilghan. 10 Yéshidin tartip ghulja, ürümchi, turpan, jinen qatarliq sheherlerdiki her xil putbol komandiliri terkibide musabiqilerge qatnashqan.

Analizchilar bu heqte pikir qilip, "Erpattek putbol cholpanliri hemde bashqa dangdar shexslerning bigunah halda tutqun qilinishi mahiyette Uyghurlarning mewjutluqini dunyagha namayan qilip turuwatqan Uyghur serxillirining hujum nishani boluwatqanliqining ipadisi" dédi.

Xitayning islam dinini "Xitaychilashturush" chaqiriqi naraziliqqa duch kelmekte

Xitay hökümiti yéqinda qanun maqullap, islam dinini kelgüsi besh yil ichide pütünley "Xitaylashturush" ni otturigha qoyghan. Xitay hökümiti bu mesile heqqide xitaydiki sekkiz islam jem'iyiti wekilliri bilen muzakiriliship "Islam dinini sotsiyalizmgha uyghunlashturush" heqqide pikir birliki hasil qilghan.

Islam dinigha da'ir herqandaq pa'aliyetler, jümlidin diniy isimlarghiche men'i qiliniwatqan shara'itta "Dinni xitaychilashturush" sho'arining otturigha qoyulushi her sahe kishilirining tenqidige uchridi. Uyghur diniy zatliri bu heqte pikir qilip "Xitay hökümitining 'islam dinini xitaychilashturush' sho'ari mahiyette islam dinigha jeng élan qilghanliq" dédi.

"Uyghur erkinlik marshi" guruppisi enqerege kirgüzülmidi

15-Dékabirda ay-yultuzluq bayraqni kötürginiche istanbuldin piyade yolgha chiqip paytext enqerege mangghan "Uyghur erkinlik marshi" guruppisidiki Uyghurlar 3-yanwar küni enqerege yéqin kelgende türk saqchiliri ularni tosuwaldi.

Türkiye saqchiliri yürüshtiki Uyghurlarning enqerege bérishigha, shuningdek türkiye dölet re'isi erdoghan'gha xet tapshurushigha ruxset qilmighan.

Melum bolushiche, bular yolgha chiqqanda toqquz kishi bolup, enqerege az qalghanda ularning sani 70 ke yetken. Ular Uyghurlar uchrawatqan zulumni türkiye xelqige anglitish hemde türkiye parlaméntida Uyghurlarning ehwali heqqide melumat bérishni meqset qilghan iken.

Ikki ming qazaq mehbusning lagérdin qoyup bérilmekchi bolushi ghulghula qozghidi

Lagérlar mesilisi herqaysi axbarat sahesidiki muhim témilardin boluwatqanda xitay hökümitining lagérlargha qamalghan ikki ming qazaq tutqunni qoyup bérishke maqul bolghanliqi her sahe kishilirining zor diqqitini qozghidi.

Bu ishlardin xewiri bolghan bir qisim kishiler bu heqte melumat bérip, lagérdin qoyup bérilmekchi bolghan ikki ming kishining ichide birmu Uyghurning yoqluqini bildürdi.

Analizchilar bu heqte pikir qilip "Bu xitayning lagérlarni taqash qararigha kelgenlikining ipadisi emes. Eksiche xitay-qazaqistan munasiwitidiki öz'ara menpe'et yetküzüshning éhtiyaji" dédi.

Chet'el diplomatlirining lagérlarni ziyaret qilishi dunyani qayil qilalmidi

Xitay hökümiti yéqinda rusiye, qazaqistan, pakistan qatarliq xitay bilen "Dostane" munasiwette boluwatqan 12 dölet diplomatliridin teshkillen'gen bir ömekni Uyghurlar diyaridiki "Téxnika terbiyelesh merkezliri" ni ékskursiye qilishqa orunlashturghan.

Bu wekiller özliri barghan "Merkez" lerde Uyghur yashlirining her xil téxnikilarni öginiwatqanliqini, ularning "Özliri telep qilip" bu jaygha "Idiyesidiki esebiylikni tügitishke kelgenliki" ni anglighan.

Kishilik hoquqni közitish teshkilati xitay ishliri bölümining diréktori sofi réchardson bu ziyaretke inkas qayturup, xelq'araning xitay hökümiti orunlashturghan "Yalghan" ziyaretke aldanmasliq kéreklikini bildürdi.

Toluq bet