Heptilik xewerler (9marttin 15-martqiche)

Muxbirimiz eziz
2019-03-15
Élxet
Pikir
Share
Print
Gérmaniyelik mutexessis, doktor adryan zénz ependi Uyghurlarning weziyiti we lagérlar heqqide doklat bermekte.
Gérmaniyelik mutexessis, doktor adryan zénz ependi Uyghurlarning weziyiti we lagérlar heqqide doklat bermekte.
REUTERS

"Semen sayahet guruhi" ning diréktori tutqun qilin'ghan

Yéqinda qeshqerdiki dangliq Uyghur bayliridin "Semen sayahet guruhi" ning diréktori, "Semen méhmanxanisi" ning xojayini ibrahim musaning ayali we oghli bilen birlikte tutqun qilin'ghanliqi ashkara boldi.

Melum bolushiche, ibrahim musa qeshqerdiki eng deslep igilik tikligen Uyghur bayliridin bolup, asasen öy-mülük tijariti, méhmanxana we sayahet ishliri arqiliq béyighan iken. 2005-Yili bolsa "Memliketlik emgek nemunichisi" bolup bahalan'ghan iken.

Qeshqerdiki Uyghur bayliri 2017-yilidin bashlap zor kölemde tutqun qilin'ghandin kéyin, ularning shirketlirining beziliri xitay sodigerlirining qoligha ötüp ketken. Yene beziliri bolsa shu shirkettiki xitay xizmetchilerge ongche qalghan.

Lagérgha qamalghanlarning az dégendimu bir yérim milyon ikenliki algha sürülmekte

Yéqinda izchil lagérlar mesilisi boyiche izdinip kéliwatqan gérmaniyelik mutexessis, doktor adryan zénz hazir lagérgha qamalghanlarning sanining az dégendimu "Bir yérim milyon ikenliki" ni otturigha qoydi.

Adryan zénz munasiwetlik sün'iy hemrah süretliri, xitay hökümitining bixeterlik xirajetliri hemde guwahchilarning lagérlar heqqidiki bayanliri asasida "Hazir türmilerge yollap bolun'ghanlardin bashqa az dégendimu bir yérim milyon kishi lagérlargha qamalghan" dégen xulasini otturigha qoyghan.

Buningdin ilgirimu Uyghurshunas rayan sam "Lagérgha qamalghanlar bir milyon kishi" dégen san heqqide pikir qilip, "Bu san 2017-yilining axiridiki sanliq melumat. Shuningdin kéyin lagérgha élip kétilgenlerning sani bizge namelum" dégen idi.

Sérikjan bilash'oghlining qolgha élinishi xelq'arada zor ghulghula qozghidi

Xitay hökümiti ijra qiliwatqan zor tutqunda lagérlargha élip kétilgen qazaqlarni qutquzush üchün pa'al herikette boluwatqan qazaqistandiki siyasiy pa'aliyetchi sérikjan bilash'oghli yéqinda resmiy qolgha élindi.

Melum bolushiche, "Ata yurt pida'iyliri" teshkilatining qurghuchisi bolghan sérikjan bilash'oghlini qazaqistan saqchiliri almuta shehiride qolgha alghan hemde astanagha élip ketken. Yéqinda uninggha "Xitay-qazaqistan dostluqini buzush we milliy öchmenlikni terghib qilish" jinayitining artilghanliqi melum boldi.

Sérikjanning qolgha élinishi herqaysi axbarat wasitiliride köplep xewer qilinish bilen birge, bu heriketning arqisida xitay hökümitining barliqi heqqidimu köpligen pikirler otturigha chiqti.

Amérika tashqi ishlar ministirliqining doklatida Uyghurlar mesilisi mexsus yer aldi

Amérika tashqi ishlar ministirliqi mushu hepte 2018-yilliq "Kishilik hoquq doklati" ni élan qilip, Uyghur diyaridiki zor tutqun we lagérlar mesilisige mexsus sehipe ajratti.

Bu qétimliq doklatni Uyghurlar diyaridiki kishilik hoquq mesilisi eng etrapliq yorutup bérilgen yilliq doklat, déyishke bolidiken. Uningda nöwette Uyghur diyaridiki siyasiy basturushning barliq konkrét shekilliri we Uyghurlar uchrawatqan heqsizliqlar tepsiliy misallar bilen bayan qilin'ghan.

Amérika tashqi ishlar ministirliqining démokratiye we kishilik hoquq ishliri boyiche bash elchisi maykil kozak axbarat élan qilish yighinida Uyghurlar diyaridiki basturush heqqide söz qilip, "Bu xil zulum 1930-yillardin bashlap dunyada körülüp baqmighan" dégen.

Ömer bék'ali b d t da lagérlar heqqide guwahliq berdi

D u q ning teshkillishi bilen 13-mart küni b d t ning jenwediki bash shitabida Uyghurlarning kishilik hoquq mesilisi boyiche doklat bérish yighini échilghan. Yighin'gha teklip qilin'ghan ömer bék'ali on nechche döletning diplomatliri qatnashqan yighin meydanida lagérlardiki wehshiliklerni pash qilghan.

Melum bolushiche, yighin meydanidiki xitay wekilliri ömer bék'alini "Térrorchi" dep eyibligen. Ömer bék'ali neq meydanda ulargha qattiq reddiye bérip, xitay diplomatlirini shermende qilghan.

Ömer bék'ali yene bérlinda ötküzülgen axbarat élan qilish yighinida muxbirlarning türlük so'allirigha jawab bérip, Uyghurlar diyarining hazirqi ehwali we lagérlar toghrisida eng yéngi melumatlarni anglatqan.

Teywende ötküzülgen "Xelq'ara diniy erkinlik muhakime yighini" da Uyghur mesilisi alahide otturigha qoyuldi

Mushu hepte teywenning teybéy shehiride ötküzülgen "Xelq'ara diniy erkinlik muhakime yighini" da Uyghur diyarining weziyiti yene bir qétim muhakime qilinip, Uyghurlar duch kéliwatqan diniy basturush yighin ehlige anglitildi.

Bu qétimliq yighinda amérikaning xelq'ara diniy erkinlik bash elchisi sam brownbek alahide söz qilip, xitay hökümitining diniy basturush siyasitini qattiq eyiblidi. Yighinning échilish murasimida söz qilghan teywen prézidénti sey yingwén "'terbiyelesh merkizi' mesiliside xitay hökümiti choqum meghlup bolidu" dep körsetti.

Bu qétimqi yighin'gha teklip qilin'ghan Uyghur wekillerdin nuriy türkel we roshen abbasmu yighinda söz qilip, Uyghurlarning hazirqi ehwali heqqide melumat berdi.

Pikirler (0)
Share
Toluq bet