Heptilik xewerler ( 27-apréldin 3-mayghiche)

Muxbirimiz irade
2019-05-03
Élxet
Pikir
Share
Print
Amérika dölet mejlisi qarmiqidiki xitay ishliri ijra'iye komitétining re'isi jéymis mekgowérn söz qilmaqta. 2019-Yili 29-aprél, washin'gton.
Amérika dölet mejlisi qarmiqidiki xitay ishliri ijra'iye komitétining re'isi jéymis mekgowérn söz qilmaqta. 2019-Yili 29-aprél, washin'gton.
RFA/Eziz

Uyghursoftning qurghuchisi alim ehetning tutqun qilin'ghanliqi ilgiri sürülmekte

Uyghursoftning qurghuchisi, shinjang uniwérsitétining matématika fakultéti oqutquchisi alim ehet 2018-yili yazdin buyan yoqap ketken. Uning ismi matématika fakultétining tor bétidiki oqutquchilar qoshuni tizimlikidinmu öchürüwétilgen. Biz mezkur fakultétta téléfon qilghinimizda téléfonimizni alghan bir xitay xadim alim ehetning nöwette xizmet ornida yoq ikenlikini bildürdi.

Alim ehet 1998-yili 6-ayda amérikidiki mikrosoft (Microsoft) shirkiti bilen hemkarliship, Uyghur diyarida tunji Uyghurche, qazaqche we qirghizche yumshaq détal shirkitini qurghan idi.

Meshhur lagér süritidiki tutqunlarning kimliki aydinglashmaqta

Meshhur lagér süriti, yeni lop nahiyelik "Terbiyelesh merkizi" ning yighin meydanidin tartilghan sürettiki 5‏-rette olturghan tutqunlardin birining lop nahiyelik emgek sughurtisi idarisining shopuri abdul eziz ikenliki ashkarilandi. Muxbirimizning téléfonini qobul qilghan mezkur idaridiki alaqidar bir xadim shopur abdul ezizning lagérgha ekétilgendin kéyin xizmettin heydelgenlikini delillidi.

3‏-Rette olturghan kishilerdin birining bolsa, qash téshi sodigiri, wezipisiz diniy zat éli axun qari ikenliki ashkarilandi. Meshhur lagér süritidiki bir qisim kishilerning heqiqiy ehwali aydinglishishi xitay hökümitining lagér heqqidiki teshwiqatlirining saxtiliqini yene bir qétim ispatlaydiken.

Amérika xelq'ara diniy erkinlik komitétining yilliq doklatini élan qildi

Amérika xelq'ara diniy erkinlik komitéti 29‏-aprél küni élan qilghan yilliq doklatida xitay hökümitining Uyghur rayonida diniy erkinlikni qattiq depsende qiliwatqanliqini tenqid qildi. Bu yilliq doklatning muqawisigha bérilgen töt parche foto süretke birdek Uyghurlar heqqidiki téma tallan'ghan. Doklatning élan qilinish murasimi üchün teyyarlan'ghan élanlarghimu Uyghurlar heqqidiki süretler ishlitilgen.

Doklatta, amérika hökümiti Uyghurlar duch kéliwatqan diniy ziyankeshlikni ijra qilghuchi xitay emeldarlirigha, jümlidin Uyghur aptonom rayonluq kommunistik partiye komitéti sékrétari chén chu'en'gogha "Yer shari magnétiskiy qanuni" boyiche jaza qollinishqa yene bir qétim küchlük dewet qilin'ghan.

Mayk pompé'o: "Amérika karxana sahesi shinjangda oyliship ish qilishi kérek"

Amérika tashqi ishlar ministiri mayk pompé'o 30-aprél küni washin'gtondiki bir soda teshkilatida nutuq sözligende, amérika shirketlirini Uyghur rayonida tijaret pa'aliyetliride bolmasliqqa chaqirghan.

U, Uyghur aptonom rayonining hazirqi weziyitini natsistlar gérmaniyesining 1930-yilliridiki zorawanliqigha sélishturup, mezkur rayonda éghir kishilik hoquq depsendichiliki yüz bériwatqanliqini bildürgen.

Mayk pompé'o 26-aprél küni, qazaqistan dölet xewpsizlik komitétining sékrétari kerim mesimof bilen washin'gtonda körüshkendimu Uyghur élidiki lagérlar mesilisini tilgha alghan idi. Emma pompé'oning sözige mesimofning qandaq inkas qayturghanliqi melum emes.

Kishilik hoquqni közitish teshkilatining Uyghur élidiki nazaret sistémisigha a'it doklati élan qilindi

Xelq'ara kishilik hoquqni közitish teshkilati 2-may küni élan qilghan doklatta körsitilishiche, xitay hökümiti Uyghur élide yolgha qoyuwatqan nazaret sistémisi nahayiti keng kölemlik iken.

Doklatta körsitilishiche, xitay saqchiliri rayondiki Uyghurlarni nazaret qilishta adem küchi ishlitishtin halqip, yanfon epliri arqiliq aptomatik nazaret qilish méxanizmini ishqa ashurghan. Bu ep "Bir gewdileshken birleshme urush supisi" (IJOP) gha ulan'ghan bolup, aptomatik halda shexslerge da'ir barliq uchurlarni toplaydiken we bu asasta "Xewplik" kishilerge belge qoyup mangidiken. Bash shtab bolsa mushu uchurlargha asasen kimni tutqun qilishni qarar qilidiken. Doklat élan qilin'ghandin kéyin zor ghulghula qozghidi.

Amérikida xitaygha qarita "Medeniyetler toqunushi" ni asas qilghan yéngi istratégiyege hazirlanmaqtiken

Amérika tashqi ishlar ministirliqi siyaset pilanlash bölümining diréktori kiron sikinnér düshenbe küni, washin'gtondiki bir xewpsizlik munbiri yighinida söz qilghanda, amérika tashqi ishlar ministirliqining xitaygha qarita "Medeniyetler toqunushi" idiyesi asasida yéngiwashtin istratégiye turghuzup chiqiwatqanliqini, buning amérika tarixida körülüp baqmighan bir ish ikenlikini bayan qilghan.

Sikinnér sözide amérikining hazir xitayni eng asasliq we uzun muddetlik tehdit, dep qaraydighanliqini eskertip: "Amérika hökümiti xitaygha keng kölemde taqabil turushning yollirini izdewatidu. Amérika-xitay arisidiki mesile peqet tijaret mesilisi emes. . ." dégen.

Toluq bet