Heptilik xewerler (6-iyuldin 12-iyulghiche)

Muxbirimiz eziz
2019-07-12
Élxet
Pikir
Share
Print
10 Nechche yillar ilgiri türkiyege tughqan yoqlap barghanliqi üchün bultur 7-ayda tutqun qilinip, 11‏-ayning axiri lagérda jan üzgen qaharjan qawul ependi a'ilisi bilen.
10 Nechche yillar ilgiri türkiyege tughqan yoqlap barghanliqi üchün bultur 7-ayda tutqun qilinip, 11‏-ayning axiri lagérda jan üzgen qaharjan qawul ependi a'ilisi bilen.
Photo: RFA

Dunya miqyasida "5-Iyul ürümchi qirghinchiliqi" ning on yilliqi xatirilendi

Dunyaning herqaysi jayliridiki Uyghur jama'iti 5-iyul küni türlük namayish we xatirilesh pa'aliyetliri arqiliq "5-Iyul ürümchi qirghinchiliqi" ning on yilliqini xatirilidi.

Amérika, kanada, gérmaniye, türkiye, awstraliye, shiwétsiye qatarliq on nechche dölette "5-Iyul qirghinchiliqi" ning 10 yilliqini keng kölemde xatirilesh pa'aliyetliri tengla ötküzüldi.

Namayishchilar ay-yultuzluq kök bayraqni jewlan qildurup, xitay hökümitining zalimliqini pash qilghuchi sho'arlarni ünlük towlap, Uyghurlarning iradisini yene bir qétim namayan qildi.

22 Dölet ortaq bayanat élan qilip xitayning Uyghurlarni basturushini eyiblidi

Birleshken döletler teshkilati xewpsizlik kéngishining mushu hepte jenwede échilghan yighini mezgilide gérmaniye, firansiye, yaponiye, awstraliye qatarliq 22 gherb döliti birleshme mektupqa imza qoyup, xitay hökümitining Uyghurlarni basturush qilmishini qattiq eyiblidi.

Bayanatta xitayning milyonlap Uyghurni lagérgha qamishi hemde buni "Esebiylik we térrorluqning aldini élish herikiti" dep aqlishi heqqidiki yalghan-yawidaqliri keskin ibariler bilen tenqidlendi.

Xitay tashqi ishlar ministirliqi bu bayanatqa qarshi chiqip: "Gherb dunyasining bizning ichki ishlirimizgha arilishish heqqi yoq" dédi.

Alahide elchi nasan seylis lagérlarni pütünley inkar qildi

Mushu heptide amérika tashqi ishlar ministirliqi térrorluqqa qarshi turush alahide elchisi nasan seylis xitayni milyonlap Uyghurlar qamalghan lagérlarni derhal taqash hemde daril'étamlargha élip kétilgen balilarni a'ilisige qayturushqa chaqirdi.

U radiyomizning mexsus ziyaritini qobul qilghanda Uyghurlar diyaridiki ghayet zor lagér sistémisining térrorluq bilen héch alaqisi yoqluqini bildürdi.

U yene xitay kompartiyesining qiliwatqanlirining mahiyette Uyghurlarning tili, medeniyiti we diniy étiqadini yoq qilishni közligen "Tazilash herikiti" ikenlikini, peqet dunyani aldash üchünla nöwette "Térrorluqqa qarshi turush" ni buninggha bahane qiliwalghanliqini alahide tekitlidi.

Qaharjanning lagérdiki ölümi xitayning lagérliridiki zulumni yene bir qétim ashkarilidi

Ötken yili aqsudiki lagérlarning biride jan üzgen qaharjanning ölümi heqqide uning türkiyediki uruq-tughqanlirigha "Késel sewebidin ölüp ketken" dep melumat bérilgenidi. Yéqinda ular qaharjanning lagérdiki qiynaq sewebidin jan üzgenlikidin xewer tapqan.

Melum bolushiche, qaharjanning türkiyediki achisi güljamal we anisi aqsudiki uruq-tughqanlirining bixeter bolushi üchün 20 yildin buyan türkiyediki Uyghurlardin yiraq turghan. Emma ularning bu xil éhtiyatchanliqi qaharjanning ölümini tosup qalalmighan.

Güljamal xanim bu heqte söz qilip xitayning peylini toluq chüshenmey qalghanliqini ökünüsh bilen tilgha aldi hemde buningdin kéyin zulum we heqsizliqqa süküt qilmaydighanliqini bildürdi.

Ghéni hoshur we uning ayalining amérika wizisi alghanliqi üchün lagérgha qamalghanliqi ilgiri sürüldi

Amérikidiki aliy mektep oqughuchisi shöhret ghéni yéqinda ata-anisining 2017-yili amérikigha kélish üchün sayahet wizisi alghanliqi sewebidin lagérgha élip kétilgenlikidin xewer tapqan.

Shöhret yéqinda radiyomizning ziyaritini qobul qilghanda ata-anisining özining oqush püttürüsh murasimigha qatnishish üchün amérika wizisi alghanliqi seweblik lagérgha qamilishi heqqidiki bir qatar ehwallarni sözlep berdi.

Ziyaret jeryanida shöhret özining ikki yildin buyan xitay hökümitige ümid baghlap, ata-anisining lagérdin qoyup bérilishini zariqip kütkenlikini, emdi özining sükütni buzush qararigha kelgenlikini alahide tekitlidi.

Muyesser muhemmedning qismiti lagérdiki Uyghur ayallirining teqdirini eks ettürdi

Xitay da'iriliri 2017-yilining béshida lagérgha qamighan muyesser muhemmed buningdin on yil ilgiri misirda oqughan hemde 2007-yilidin bashlap qazaqistanda yashawatqan Uyghur ayallirining biri. Yéqinda uning qazaqistandiki yoldishi sedirdin lagérdin zawutqa yötkelgen ayalining qaytidin lagérgha élip kétilgenlikidin xewer tapqan.

Sedirdinning bildürüshiche, u ilgiri xitay hökümitining ayaligha rehim qilishidin ümid kütüp kelgen bolup, hamilidar péti lagérgha élip kétilgen ayalining hamilisi lagérda "Yoq" bolghan؛ muyesserning pütün a'ilisidikiler lagérgha qamalghan؛ anisi 19 yilliq késilgen.

Yéqindin buyan lagérdiki "Ipadisi yaxshi" bolghan bir qisim mehbuslarning lagérlardiki zawutlarda heqsiz emgekke séliniwatqanliqi heqqide türlük uchurlar otturigha chiqiwatqan idi. Muyesserning teqdiri bu jehettiki bezi ehwallarni yorutup berdi.

Toluq bet