Һәптилик хәвәрләр (2-сентәбирдин 8-сентәбиргичә)

Мухбиримиз қутлан
2017-09-08
Share
erkin-asiya-radiosi-yengi.jpg Әркин асия радиоси уйғур бөлүми һәптилик хәвәрлири
Photo: RFA

Илһам тохти явропа парламентиниң "әркинлик мукапати" ға еришти

Хитай тәрипидин муддәтсиз қамаққа һөкүм қилинған уйғур зиялийси илһам тохти йеқинда явропа парламентиниң хәлқара кишилик һоқуқ мукапатлиридин бири болған "әркинлик мукапати" ға еришти.

Игилинишичә, явропа парламентидики хәлқара либераллар бирләшмиси 2017-йиллиқ "әркинлик мукапати" ни түрмидики уйғур зиялийси илһам тохтиға беришни қарар қилған. Мукапат тарқитиш мурасимини 11-айниң 30-күни голландийә өткүзидикән.

"илһам тохти гурупписи" ниң рәиси әнвәрҗан әпәнди бу мунасивәт билән радийомиз зияритини қобул қилип, "мәзкур мукапатниң илһам тохтиға берилиши уйғур мәсилисиниң хәлқаралишишида муһим әһмийәткә игә", деди.

Уйғур дияридики бир қисим мәсчитләрниң көңүл ечиш соруниға өзгәртилиши инкас қозғимақта

Хитай һөкүмити өткән йилниң ахирлиридин башлап уйғур дияридики "мәсчитләрни әлалаштуруш" намида мәсчитләрни қисқартиш һәрикити елип барған иди.

Мәлум болушичә, бу һәрикәт һелиһәм давамлишиватқан болуп, бәзи җайлардики мәсчитләр чеқиветилгән, бәзилири қулупланған, йәнә бәзилири болса һәр хил паалийәт сорунлириға өзгәртилмәктикән.

Радийомизниң бу һәқтики ениқлашлири давамида лоп наһийәсиниң чаһарбағ йеза монәк кәнтидики мәсчитниң көңүл ечиш паалийәт өйигә өзгәртилгәнлики ашкара болди.

Сақчи башлиқи: "үч хил тонуштуруши болмиған җәнублуқ уйғурларниң һәммиси юртиға қайтурулди"

Йеқиндин буян уйғур елиниң җәнуб вә шималида "нопус ениқлаш" дегән намда кәң көләмдә тәкшүрүш елип берилмақтикән.

Игилинишичә, қәшқәр вә хотән вилайәтлиридин шималдики наһийәләргә берип тирикчилик қиливатқан уйғур һүнәрвән-касиплар бирдәк өз юртлириға қайтурулған.

Тоқсун наһийәсиниң иланлиқ йезилиқ сақчиханиси, "үч хил тонуштуруши" болмиған җәнублуқ уйғурларниң һәммисини өз юртиға қайтурғанлиқини билдүрди.

Муһаҗирәттики уйғурларниң қәләм күриши хитайниң сәзгүрлүкни ашурмақта

Йеқинқи йиллардин буян, муһаҗирәттики бир қисим уйғур сәрхиллири өзлириниң қәләм күчигә тайинип уйғур мәсилисини дуняви таратқулар билән иҗтимаий учур устилирида аңлатмақта вә бәлгилик тәсир пәйда қилмақта.

Канададики уйғур паалийәтчиләрдин руқийә турдуш ханим язған "хитайниң берлин теми" намлиқ мақалә иҗтимаий таратқуларда тарқилиштин сирт, "бүгүнки пакистан" гезитиниң 30-авғусттики санида елан қилинған иди.

Игилинишичә, пакистандики хитай әлчиханиси мәзкур гезиткә шу күнила инкас қайтуруп, өзиниң диний сияситини ақлап мақалә елан қилған.

Уйғурларда көрүлүватқан рак кесәллики нисбитиниң юқирилиқи диққәт қозғимақта

Хитайда чиқидиған теббий саһәгә аит илмий журналларда елан қилинған уйғур елидики рак кесәлликигә даир бир қисим учурлар диққәт қозғимақта.

Мәзкур тәтқиқат учурлирида уйғурларда көрүлүватқан рак кесәллики нисбитиниң әтраптики башқа милләтләргә селиштурғанда көрүнәрлик юқирилиқи илгири сүрүлмәктә.

Муһаҗирәттә яшаватқан теббий саһәдики уйғур мутәхәссисләр бу һәқтә инкас қайтуруп, хитайниң тарим ойманлиқида елип барған 46 қетимлиқ ядро синиқиниң йәрлик уйғурларниң саламәтликигә еғир дәриҗидә хирис елип кәлгәнликини тәкитлиди.

Уйғур елиниң җәнубидики бәзи җайларда һәр икки аилидин бир кишиниң қамалғанлиқи мәлум болмақта

Уйғур елида 2014-йилидин таки һазирғичә давамлишиватқан "қаттиқ зәрбә бериш" һәрикити давамида миңлиған уйғурларниң йоқилаң сәвәбләр билән қамалғанлиқи яки кесиветилгәнлики мәлум болмақта.

Радийомизниң бу һәқтики ениқлашлири давамида, йеңисарниң 13 миң нопуслуқ топулуқ йезисидинла аз дегәндә 2 миң кишиниң қамалғанлиқи мәлум болди.

Ундин башқа хотән шәһиригә қарашлиқ шорбағ йеза газон кәнтидики 419 аилидин 205 кишиниң қамақта икәнлики ашкариланди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт