Qazaqistan dunya soda teshkilatigha resmiy kirdi

Ixtiyariy muxbirimiz oyghan
2015.07.30
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
qazaqistan-saylam.jpg Saylighuchilar awazlirining 95% ige ige bolghan qazaqistan prézidénti nursultan nazarbayéf özini qollighuchilargha rehmitini bildürdi. 2011-Yili 4-aprél.
AFP


Qazaqistanning ammiwiy axbarat wasitiliri qazaqistanning dunya soda teshkilatigha resmiy kirgenliki toghriliq xewerler tarqatti. “Tén'grinyus” agéntliqining xewer qilishiche, 27 - iyul küni jenwe shehiride qazaqistan jumhuriyiti prézidénti nursultan nazarbayéf we dunya soda teshkilatining bash mudiri robérto azéwédo qazaqistanning mezkur teshkilatqa kirgenliki toghriliq höjjetni imzalidi. Shundaq qilip, qazaqistan on toqquz yil mabeynide yürgüzülgen muzakirilerdin kéyin, dunya soda teshkilatining resmiy ezasi boldi.

N. Nazarbayéf özining sözligen resmiy nutqida mundaq dégen: “Dunya soda teshkilatigha kirish boyiche yürgüzülgen muzakiriler dawamida qazaqistan iqtisadining ehwali xéli özgerdi. U yenimu küchlük we ochuq boldi. Ichki omumiy mehsulat ahali jan béshigha hésablighanda 18 hessige qeder ösüp, merkiziy asiya we sherqiy yawropa memliketliri derijisige yetti. Tashqi soda hejimi 120 milyard dollarni teshkil qildi. Bizning tashqi soda oborotimizning 90 pirsenttin oshuqi dunya soda teshkilatigha eza döletlerge toghra kélidu. Egerde 90 - yillarning otturilirida qazaqistan peqet sabiq sowét boshluqidiki eller bilen soda alaqilirige ige bolghan bolsa, bügün biz dunyaning 185 memlikiti bilen soda qilimiz.” prézidént nazarbayéf shundaqla qazaqistanning xam eshiyagha béqindiliqtin bash tartip, 2030 - yilghiche dunyaning eng tereqqiy qilghan ottuz memlikiti qataridin orun élish lazimliqini ilgiri süridu. Öz nöwitide söz alghan dunya soda teshkilatining bash mudiri r. Azéwédo qazaqistanning teshkilatqa kirgenlikini yuqiri bahalap, mundaq dédi: “Bu heqiqetenmu hem qazaqistan üchün, hem dunya soda teshkilati üchün tarixiy kün. Bu qoshulushning artuqchiliqliri - yéngi ish orunlirini qurush, ahalining kirimini kötirish, turmush derijisini yaxshilash. Qazaqistan üchün bu axiriqi yillarda siler qolgha keltürgen heriketler we utuqlarni étirap qilishtur. Bu bir pütün islahatlar programmisining netijisi, qazaqistanning tijaret üchün échilghanliqining pütkül alemge jar sélinishi. Bu kün dunya soda teshkilati üchünmu tarixiy bolup hésablinidu. Qazaqistanning qoshulushi bizning munazirilirimizge küchlük abroyluq awaz qoshidu, teshkilatni merkiziy asiyaning yürikige yéqinlashturidu.”

“Nur. Kz” agéntliqi melumatlirigha qarighanda, qazaqistan bu teshkilatqa kirish heqqide 1996 - yili 29 - yaniwarda telepname bergen bolup, mushu yilning 22 - iyun küni memliketning teshkilatqa kirishi toghriliq muzakiriler ayaqlashqan idi. Emdi qazaqistan parlaménti 2015 - yil 31 - öktebirgiche bu höjjetni testiqlishi lazim. Qazaqistanning mushu yilning dékabir éyida dunya soda teshkilatining toluq hoquqluq 162 - ezasi bolushi kütülmekte iken.

Amma, qazaqistanning dunya soda teshkilatigha eza bolup kirishi rusiye analizchilirini endishige salmaqta. Bu heqte “Wzglyad” géziti xewer qilidu. Mutexesssilerning pikirliridin melum bolushiche, a q sh we yawropa ittipaqi dunya soda teshkilati arqiliq astanadin tamozhna ittipaqi da'irisidiki baha jediwelliridin erzen bahalargha érishishke urunup, kéyinirek qazaqistan arqiliq rusiye bazarlirigha kirmekchi. Mundaq bolghan teqdirde, - dep hésablaydu "alpari" kompaniyisi analitikiliq bashqarmisining mudiri aléksandir razuwayéf, - rusiyening dunya soda teshkilati boyiche muzakiriliride yetken barliq muwappeqiyetliri yoqqa chiqirilidu. U shundaqla buning rusiye iqtisadi üchün béwasite xewp tughduridighanliqini körsitidu. Rusiye mutexesssiliri mabada qazaqistan dunya soda teshkilatigha kirip, rusiyedikidek tamozhna bahaliri heqqide kélishmey, belki dunya soda teshkilatigha yol berse hem bajlirini töwenletse, u waqitta qazaqistan arqiliq rusiyege erzen bahada chet'el aptomobilliri, ayroplanliri, tik'ucharliri we yéza égiliki téxnikisi éqip kiridu. Bu bolsa, erzan bahadiki chet el mehsulatigha riqabet qilalmighan rusiye mehsulatini halaketke élip kélidu. A. Razuwayéf tamozhna ittipaqining éghir ehwalgha chüshüp qalghanliqini, weziyet mushundaqla dawam qilsa, qazaqistanning hetta tamozhna ittipaqidin chiqish mesilisiningmu kün tertipige qoyulidighanliqini eskertidu. U, qazaqistan dunya soda teshkilatida xuddi rusiyediki tamozhna bahaliri boyiche shertlerni qolgha keltürgen halettila ehwalning normallishish mumkinlikini ilgiri süridu.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.