Myunxénda ana til mu'ellimining köchetliri méwe bérishke bashlidi

Muxbirimiz gülchéhre
2016-12-14
Élxet
Pikir
Share
Print
Myunxénda ösüp yétiliwatqan Uyghur perzentliri ana til oqutquchisi nurnisa mu'ellim bilen.
Myunxénda ösüp yétiliwatqan Uyghur perzentliri ana til oqutquchisi nurnisa mu'ellim bilen.
RFA/Gulchehre

Hijrette yashawatqan Uyghurlar perzentlirtini ana tilida terbiyileshning yollirini izdep kelmekte, Uyghurlar zich olturaqlashqan myunxén shehiride nurnisa xanim, bu jaydiki Uyghur perzentlirini terbiyilep kéliwatqan pidakar oqutquchilarning biri, bu oqutquchining xasliqi balilargha yaqidighan chöchek, naxsha usullar, resim sizish, shé'ir-qoshaqlarni yézishqa oxshash özgiche rengdar shekiller, xas métod we méhribanliq bilen oqutush élip bérip, gérmaniyide tughulup ösuwatqan Uyghur balilarni,ana tilida terbiyileshtin bashqa yene ularda milliy ürp-adet we milliy xaraktér yétildürüshkimu ehmiyet bérip kelmekte, bu xil oqutush usuli méwe bérishke bashlighan bolup, yéqinda nurnisa xanim 10 neper Uyghur baliliri bilen miyonxinda ötküzülgen xelq'araliq balilar chüchekliri féstiwaligha qatniship, zor alqishqa érishken. Bu xosh xewerlerning tepsilatni muxbirimiz gülchéhre yetküzüdu.

Gérmaniyide Uyghur sen'iti, medeniyiti boyiche tetqiqat we ijadiyet pa'aliyetliri bilen tonulghan nurnisa xanim yillardin buyan yene türlük riqabet we qiyinchiliqlargha qarimay, miyunxénda tughulup we ösüp yétiliwatqan Uyghur perzentlirige ana til, Uyghur örp-adet we medeniyetliridin ders bérip kelmekte. Yillardin buyan nurnisa xanim Uyghur perzentlirini ana til we medeniyiti bilen terbiyilesh bilenla qalmay, balilarning ögen'genliri asasida Uyghur medeniyet sen'itini gérmaniyide tonushturushqimu sehne hazirlash üchün alaqe we orunlashturush ishlirinimu élip barmaqta. Uning tirishchanliqi netijiside, gérmaniyidiki türlük millet we medeniyetni qoghdash teshkilatliri türlük medeniy we ijtima'iy pa'aliyetlerde Uyghur baliliriningmu öz ana tili we medeniyitini tonushturushigha alahide pursetler yaritip bermekte.

Ziyaritimzini qobul qilghan nurnisa xanimning melumat bérishiche, nurnisa xanim özi oqutup kéliwatqan 6 yashtin 12 yashqiche bolghan 13 neper oqughuchi balilar bilen 4-dékabir miyunxéndiki gastayish chong kutupxanisida ötküzülgen 4-nöwetlik xelq'araliq balilar chöchekliri féstiwaligha qatniship, gérman we Uyghur tilida "Tülkining teqsimati" qatarliq Uyghur xelq chöcheklirini obrazliq sehnileshtürüp körsetken. Bu féstiwal gérmaniyidiki her qaysi milletlerning til we medeniyetlirini saqlap qélishni meqset qilip qurulghan, miyunxéndiki morgén chet'ellikler uchur alaqe merkizi qatarliq orunlar uyushturghan bolup, 12 millet baliliri ayrim-ayrim öz tillirida programmilar orunlighan.

Bolupmu, meydanda chirayliq milly kiyimliri, chimen doppiliri bilen qiyapet jehettimu perqliq gewdilen'gen Uyghur ösmür balilarning nurnisa xanim we usul ustazi xalise xanimlar yétekchilikide orundighan Uyghur usulliri we Uyghur chöchekliri tamashibinlarning alahide zoqini qozghighan we hemmidin yuqiri alqishqa érishken.

Bu, miyunxéndiki Uyghur balilarning ikkinchi qétim bu féstiwalgha qatnishishi iken. Nurnisa xanim yéqinda yene, medeniyet ishliridiki tirishchanliqi üchün bawariye hökümiti teripidin alahide töhpe mukapatigha érishken.

Bu qétimqi xelq'araliq chöchek féstiwaligha qatnashqan balilarning ata-aniliridin miyunxénda yashawatqinigha 10 yildin ashqan elanur xanim, ilgiri özimu miyunxéndiki Uyghur dernikide Uyghur ana tilida ders bergen bolup, Uyghur baliliri we nurnisa xanimning milliy qiyapet we ana tilida obrazliq we köp xil shekillerde körsetken nomurlirining bu pa'aliyette tamashibinlarning alahide zoqini qozghighanliqini, nurnisa xanim we balilarning tirishchanliqidin köp memnun bolghanliqini, Uyghur jama'itiningmu nurnisa xanimdin minnetdar ikenlikini we yenimu qollash kéreklikini tekitlidi.

Nurnisa xanim ziyaritimiz axirida bizge yene bir xush xewer yetküzdi. Yeni, miyunxénda hökümet ijtima'iy doklat programmisining yardimi bilen Uyghur we gérman tilida tunji Uyghur balilar chöchekliri kitabi chiqish aldida bolup, nurnisa xanim aptorluqida royapqa chiqish aldida turghan kitabqa " Uyghurlarning teklimakan haywanliri qandaq? " dep nam bérilgen. Bu Uyghur chöchekliri kitabigha balilarning renglik sizma resimliri qisturulghan, Uyghurlarning kimliki heqqide qisqiche tonushturushlarmu kirgüzülgen. Balilar xizmiti, bolupmu terbiye xizmiti minnetsiz söygü we méhribanliq, sebir telep qilidighan japaliq xizmet. Balilargha amraqliqini yoshuralmighan nurnisa xanim özining balilarning xushalliqidin bext tapidighanliqini"Men balilar bilen bille bolsam solghan gül qayta échilghandek bolimen" dep obrazliq teswirleydu.

Gérmaniyide yillardin béri herxil medeniy, edebiy we sen'et nomurlirini teshkillep, orunlap kéliwatqan nurnisa xanim sözide, balilargha ana til terbiyisi bérish muhim bolghandek ularda milliy xaraktér yétildürüsh, özining alahidilikini saqlash bilen teng, özliri yashawatqan jem'iyetke qandaq singish we maslishish iqtidarini yétildürüshmu, intayin muhim dep qaraydighanliqini we bu heqte tirishchanliq körsitiwatqanliqi shundaqla özlirining bu jehettiki tejribiliri hemde netijilirini tonushturup ötti we yene chet'ellerde yashawatqan Uyghurlarning perzentlirige ana til we medeniyet terbiyisi élip bérishte nurghun riqabet mewjutluqini, buning üchün barliq Uyghurlarning küch qétishi kéreklikini tekitlep, "Méning qilghanlirim peqet deryadin bir qanche tamche su" deydu.

Toluq bet