Siyasiy közetküchi uchqun ependi: atalmish qosh tilliq ma'arip ewladlarning milliy héssiyatini küchlendürüwatidu

Muxbirimiz shöhret hoshur
2016-03-19
Élxet
Pikir
Share
Print
Uyghur élining xoten wilayitidiki melum bir qosh - til mektipining oqughuchiliri.
Uyghur élining xoten wilayitidiki melum bir qosh - til mektipining oqughuchiliri.
AFP Photo


Bügün'ge qeder köpinche közetküchiler Uyghur rayonida yolgha qoyuluwatqan atalmish qosh tilliq ma'aripning Uyghur ewladlirini milliy kimlikidin ayriwétishni meqset qilghanliqi we buning aqiwitidin endishe qilidighanliqini bildürüshken idi. Amérikida yashawatqan siyasiy közetküchi uchqun ependi özining Uyghur rayonidiki ma'arip sahesidiki xizmet tejiribilirige asasen, qosh tilliq ma'aripning xitayning kütkinidin eksiche netije bérishke bashlighanliqini otturigha qoydi. 9 Yashliq ablikimning ürümchide xitay bashlan'ghuch mektipidin heydilish weqesi üstide pikir bayan qilghan uchqun ependi, Uyghur ösmür balilirining nöwette 7 yashtin, hetta yeslidin bashlap milliy tengsizlikke uchrashqa we bu arqiliq özining milliy kimlikini perqlendürüshke yüzlen'genlikini ilgiri sürdi.

Biz aldinqi nöwetlik anglitishimizda ürümchide 9 yashliq bir balining "5 - Iyul weqesi" de qolida zenjir tutqan halda közitish aparatigha chüshüp qalghanliqi üchün mekteptin heydelgenlik weqesi heqqide xewer bergen iduq. Mana bu weqe heqqide pikir bayan qilghan uchqun ependi, eger shu 9 yashliq balining "5 - Iyul weqesi" ge qatnishishi rast ehwal bolsa, buning sewebining xitay yolgha qoyuwatqan atalmish qosh tilliq ma'arip ikenlikini ilgiri sürdi.

Uchqun ependining qarishiche, nöwettiki ma'arip Uyghurlarni ösmür waqtdin hetta yeslidiki waqtidin tartip özlirining milliy kimliklirini perqlendürüshke türtke boldi.

Uchqun ependining bu qarashlirini 9 yashliq ablikimning mekteptin heydilish weqesini bizge yetküzgen amérikidiki bir Uyghur oqughuchining sözlirimu delillimekte.

U mundaq dédi: "Ablikim mekteptin heydelgendin kéyin, sinipta sawaqdashlirimiz bizge gep qilmaydighan, bizge soghuq qaraydighan boluwaldi, mu'ellimimizmu sinipimizdiki biz öch Uyghur oqughuchini arqidiki retke olturghuzup qoydi, burun aldida olturattuq. 5 - Yuldin kéyin mektepning derwazisi aldida saqchilar mektepke kirip chiqiwatqan oqughuchilarning, asasliqi Uyghur, qazaq oqughuchilarning somkilirigha sep salatti, méngish - turushigha diqqet qilatti, bir ish chiqiridu, dep."

Uchqun ependining qarishiche, Uyghur ösmür balilirida öz milliy kimlikni baldur tonushqa seweb boluwatqan yene bir ish, siyasiy teshwiqat. Mekteplerdiki tügimes siyasiy öginishler, Uyghur oqughuchilarda eksiche tesir peyda qilmaqta. Yeni mesilini xitay otturigha qoyghinidin eksiche chüshinish we tehlil qilishqa yéteklimekte.

Öktichi xitay yazghuchi wang lishyung 10 yillar burun bir maqaliside, Uyghur jem'iyitidiki milliy qarshiliqning ösmür balilardimu mewjutluqini pakitliri bilen otturigha qoyghan.

2011 - Yili xotenning guma nahiyiside mukayla weqesi yüz bergende yéziliq partkom sékritari weqede yette yashliq bir baliningmu saqchilargha tash atqanliqini bir yighinda shikayet qilip otturigha qoyghan.

Uchqun ependimu ösmür balilardiki milliy qarshiliqning mektep we jem'iyettin bashqa a'ile paji'eliridinmu ot éliwatqanliqini ilgiri sürdi.

Uchqun ependi sözining axirida xitay yolgha qoyuwatqan qosh tilliq ma'aripning xitay kütkendin eksiche netijide bériwatqanliqini töwendikiche bayan qildi.

U mundaq dédi: "Mektepler birleshtürülgendin kéyin, Uyghur ösmürliri xitayning tilinila ögendi emes, xaraktirini tonudi, öziningmu kimlikini tonudi, bu tonush milliy héssiyatni küchlendurdi."

Yuqirida xitay qosh tilliq ma'aripining Uyghur yash ösmürlirige körsitiwatqan tesiri heqqide siyasiy közetküchi uchqun ependining qarashlirini diqqitinglargha sunduq.

Toluq bet