Shiwétsiyediki yéngi ewlad Uyghur ziyaliysi‏-chish doxturi émir axtam

Ixtiyariy muxbirimiz éhsan
2016-01-05
Share
emir-axtam-chish-doxtur-shiwetsiye.jpg Shiwétsiyediki Uyghur chish doxturi émir axtam paraktikantlarga késelni dewalash basquchlirini chüshendürmekte. 2016-Yili yanwar.
RFA/Éhsan

Uyghurlarning shiwétsiyege köchmen bolushqa bashlighanliqigha 30 yildin ashti.

Shiwétsiyege yerleshken Uyghurlar arisida her sahede oqup yétiship shiwétsiye jem'iyitide bir kishilik hasisini qoshuwatqan hemde Uyghurlarning emgekchan, tirishchan xelq ikenlikini öz xizmet orunlirida namayan qiliwatqanlarmu xéli köp.

Ene shularning biri qazaqistandin shiwétsiyege köchmen bolup kelgen bir Uyghur a'ilisining perzenti, chish doxturluq kespini oqup bu sahede mexsus doxturluq qiliwatqan Uyghur yash emir axtamdur.

U, hazir shiwétsiyening yarfalla rayonidiki yakobusberi doxturxanisining chish késellikliri bölümide chish doxturluq we praktikant oqughuchilargha yétekchi oqutquchi bolup ishlep kelmekte. Biz uni ish ornigha bérip, ziyaret qilip, uning ösüp yétilish we qandaq qilip mundaq netije qazan'ghanliqi heqqide melumat alduq.

Uning éytishiche, émir axtam 1985-yili 8-ayning 4-küni qazaqistanda bir ziyaliy a'iliside dunyagha kelgen.

2000-Yili a'ilisi bilen birlikte shiwétsiyege köchmen bolup kélidu. Toluqsizghiche qazaqistanning almata shehiride rus tili ma'aripida terbiyilen'gen bu yash qisqighina 3 ay ichide shiwét tilida ders angliyalighudek sewiyige yétidu.

Özi bilen teng yilliqtiki oqughuchilar bilen bille toluq otturini yaxshi netije bilen tamamlap, shiwétsiyening ümüyu shehiridiki ümüyu uniwérsitétining chish doxturluq kespiy aliy mektipining éghiz boshluqi fakultétigha qobul qilinip 3 yil oquydu.

2007-Yili oqushni ghelibilik tamamlap shu yili sitokholmning naka rayonidiki doxturxanigha xizmetke chiqidu.

Emirdin axtam u ziyaritimizni qobul qilip, özlükidin we a'iliside ata-anisidin ögen'gen Uyghur tilida, sorighan so'allirimizgha mundaq jawab berdi.

"Men dadamgha oxshash herbiy kesipni tallay désem shiwétsiyede herbiylik kespide oqush üchün, wetendash bolush telep qilinatti, biz téxi yéngi kelgen bolghachqa wetendashliq chiqmighan bolghachqa men bu kespini taliyalmidim, shuning bilen apamgha oxshash chish doxturi bolay dep chish doxturluq kespini tallidim."

Biz axirda siz shiwétsiyede oquwatqan Uyghur ösmürlerge qandaq teklip, tewsiyiliringiz bar dep sorighan so'alimizgha qarita émir axtam mundaq dédi:

Men toluqsizni püttürüp andin qalghan oqushni shiwétsiyede dawam qildim, men oylaymenki bu yerde tughulup ösken, shiwétsiye ma'arip terbiyiside terbiyilen'gen ösmürler, bu ma'arip sewiyisi yuqiri bolghan hemde heqsiz ma'ariptin behrimen bolidighan shara'itta téximu yaxshi oqup terbiyelense, tebi'iy pen saheliridiki nurghun kesiplerde oquyalaydu we yuqiri kesiplerde xizmet qilalaydu dep oylaymen. Biz Uyghurlarda 'qiyin ish yoq alemde, köngül qoyghan ademge' dégen maqal temsil bar" dep sözini axirlashturdi.

Biz émir axtamning terbiyilinish heqqide melumat élish üchün dadisi murat axtamni ziyaret qilduq.

Ziyaritimizni qobul qilghan murat axtam émirning shiwétsiyediki oqush ehwali heqqide toxtilip: "Émirdin bashlan'ghuchtin tartip izchil aliy mektepni püttürgüche bolghan jeryanda öginishte we mekteptiki barliq netijilirini yaxshi bolghanliqini, a'ilide balilargha béridighan telim-terbiye gerche qazaqsitanda tughulup, rus ma'aripi boyiche terbiyelen'gen bolsaqmu biz izchil türde a'ilide Uyghur tilida sözlesh, dinimizgha, medeniyitimizni ögenduq we qoghdiduq hem ewladlirimizni shu boyiche terbiyilep kelduq." dep bayan qildi.

Shiwétsiyede turushluq Uyghur ziyaliysi abdulla kökyar ependi qazaqistan qatarliq ottura asiya elliridin we Uyghurlar rayonidin shwetsiyege kélip yerliship qalghan Uyghurlarning perzentliri arisida bir qisim her sahede, oz kespi boyiche talantliq ewladlar yétiship chiqiwatqanliqini, émirdin axtamning ene shularning wekilliridin biri ikenlikini, ularning Uyghurlarni shiwétsiye xelqige tonushturushtimu aktip rol oynawatqanliqini bildürdi.

Igilishiche, toluq bolmighan sanliq melumatlargha asaslan'ghanda hazir shiwétsiyede texminen 3000 Uyghur yashaydu.

Shiwétsiye yawropadiki Uyghur jama'iti ichide sani bir qeder köp memliket hésablinidu.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet