Түркийәниң измир шәһиридә 81 хитай пуқраси алдамчилиқ билән тутқун қилинди

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2016-06-01
Share
xitay-oghrilar-turkiyede.jpg Түркийәниң измир шәһиридә тутулған 81 алдамчи хитай пуқрасиниң 4 нәпири. 2016-Йили 30-май, түркийә.
Adadolu Agentliqi

Түркийәдики мәтбуатларниң хәвәр қилишичә, 81 нәпәр хитай пуқраси, түркийәниң измир шәһиридә банка картилирини нусхилап көп кишиниң банкидики пулини оғрилаш қилмиши билән әйиблинип тутқун қилинди. Мәзкур тутқун қилинғанларниң көпи хитай пуқраси болуп, буларниң ичидә тәйвән пуқралириму бар икән. Уларниң һәммиси хитай миллитидин икән.

Анатолийә хәвәр агентлиқиниң 30-май күнидики хәвиригә асасланғанда, түркийәниң 3-чоң шәһири болған измир шәһириниң урла районида, банкиларниң аптоматик пул алғучиға карта нусхилаш апарати орнитилғанлиқи тоғрисида мәлумат алған сақчи, бу банкиларни көзитишкә башлиған. Карт нусхилаш аппаратини еливелиш үчүн кәлгәнләрниң һәммисиниң хитай икәнликини байқиған түрк сақчилири, уларни көзитип, ахири улар туруватқан өйгә бесип кирип ахтурған. Сақчи урладики итокәнт аилә қорусида иҗарә алған өйдә он аялни өз ичигә алған 81 нәпәр хитай миллитигә тәвә кишиләрниң туруватқанлиқини ениқлап чиққан. Сақчилар, хитайлар туруватқан өйни ахтуруш арқилиқ өйдин көп санда банка картини оқуш вә нусхилаш үскүнилири, көп санда янфон, компютер, симсиз телефонларни қолға чүшүргән.

Хәвәрдә ейтилишичә, тутулған бу 81 адәмниң җәмий 3000 ға йеқин кишиниң аптоматик пул алғучи банка картини нусхилиғанлиқи пәрәз қилинмақта икән.

Анатолийә хәвәр агентлиқи мухбири урла җамаәт хәвпсизлик идарисидин игилигән мәлуматларға асасланғанда, бу кишиләр түркийәдә туруп хитай вә тәйвәндики нурғун кишиләрни телефон арқилиқ алдам халтисиға чүшүргән.

Хәвәрдә ейтилишичә, мәзкур 81 адәмниң ичидә 77 нәпири алдамчилиқ җинайити билән әйиблинип, измир җамаәт хәвпсизлик идарисигә тапшуруп берилгән. Йеши кичик 4 гумандар болса урла сот идарисигә тапшуруп берилгән. Әмма, юқириқи 81 адәмгә ахирқи һесабта қандақ җинайәт артилиши вә уларниң қандақ җазаға учриши техи намәлум.

Түркийә мәтбуатлири 81 нәпәр хитай пуқрасиға аит мундақ алдамчилиқ җинайитигә аит учурларни елан қилғандин кейин, мәтбуатларда вә җамаәттә түрлүк инкаслар оттуриға чиқмақта. Мәлум болушичә, бу түркийәдә оттуриға чиққан хитай пуқралириға мунасивәтлик чоң алдамчилиқ делолириниң бири икән.

Мәлумки, түркийә-хитай сода иқтисадий мунасивәтлириниң раваҗлинишиға әгишип, түркийәдә хитай ширкәтлири көпәймәктә вә хитай ширкәтлири түркийәдә бир қисим қурулушларни һөддигә елиш, су амбири ясаш, төмүр йол ясаш, ашхана ечиш вә башқа паалийәтлирини елип бармақта. Икки дөләт содисиму йилдин ‏- йилға ашмақта. Нәтиҗидә, ичкири хитайдин түркийәгә келип сода-тиҗарәт вә башқа кәсипләр билән шуғуллинидиғанларниң саниниңму тез көпийиватқанлиқи мәлум.

Алий инженер вә язғучи қадир тосун әпәнди мәзкур 81 нәпәр хитай кишиниң иқтисадий алдамчилиқ, йәни банка картиси алдамчилиқи билән тутқун қилинишиниң мәтбуатларға ашкарилиниши вә түрлүк инкасларниң пәйда болуши билән түркийә җамаитидә хитай пуқралириға қарита сәлбий чүшәнчиләрниң көпийиши мумкинликини оттуриға қоюп мундақ деди: « хитайлар түркийәдә яхши билинмәйду. Уларниң қандақ милләт икәнликини тарихтин яхши билимиз, әмма миң йилдин бери узақта яшаватқан болғачқа унуттуқ. Биз хитайларни узақтики достимиз дәп билимиз. Мәтбуатларда бундақ хәвәрләр көпләп чиқса хитайларниң түркийәдики образиға сәлбий тәсир көрситиду дәп ойлаймән.»

Измир шәһиридики егә университети профессори доктор алимҗан инайәт әпәнди, түркийәдә йүз бәргән мәзкур вәқәниң хитайдики иҗтимаий мәсилиләрниң бир қисмини чүшәндүрүп беридиғанлиқи, йәни хитай дөлитидә намрат кишиләрниң көпийиши вә бай-кәмбәғәллик пәрқиниң күчийиши нәтиҗисидә, хитай пуқралириниң арисида иҗтимаий, иқтисадий җинайәтләрниңму көпийиватқанлиқи, җүмлидин хитай пуқралириниң чәтәлләргә чиқип җинайәт өткүзүватқанлириниң саниниң ешиватқанлиқини баян қилди.

Истанбулдики уйғур хәвәр вә тәтқиқат мәркизи мудири һамут гөктүрк әпәнди мәзкур 81 хитай пуқрасиниң алдамчилиқ билән тутқун қилинишиниң түркийә җамаитигә қарита елип барған хитайниң өз дөлити вә түзүмини һәмдә тәрәққият параванлиқини мәдһийәләп қилған тәшвиқатлириниң сәлбий тәсир йәткүзидиғанлиқини көрсәтти.

Профессор доктор алимҗан инайәт әпәндиниң қаришичә, түркийәдә көп санда хитай пуқралиқидики уйғурларниң барлиқи вә уларниң келип кетишиниңму көпийиватқанлиқини, мәзкур 81 адәмниң җинайити мәсилисиниң уйғурларниң абройиғиму сәлбий тәсир көрситиши мумкинликини оттуриға қойди.

Түркийә мәтбуатлирида һазирчә, мәзкур 81 хитай пуқрасиниң алдамчилиқ билән коллектип тутқун қилиниш мәсилисигә қарита хитайниң түркийәдики дипломатийә даирилири вә яки хитай һөкүмити тәрәпниң қандақ инкаста болғанлиқиға аит учурлар техи оттуриға чиқмиди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.