Байкөл деһқанлири йәрлирини етиз бешида йетип қоғдимақта

Мухбиримиз шөһрәт һошур
2013.06.04
baykol-dehqan-yer-qoghdash.jpg Байкөлдә етиз бешида йерини қоғдап ятқан деһқан турсун турған. 2013-Йили июн. Ғулҗа.
RFA

Ғулҗа шәһирини ечиш вә кеңәйтиш нами аситида давам қиливатқан шәһәрдики йәрлик уйғурлар билән хитай көчмәнлири арисидики земин талишиш күриши давамлашмақта.

Бу күрәштә хитай көчмәнлири һөкүмәт, сот вә сақчи органлириниң һимайси вә иҗрасиға тайинип туруп һәрикәт қилса, йәрлик уйғур аһалилири әрз-шикайәтләр, җәңги-җидәлләр арқилиқ земинини қоғдап қелишқа тиришмақта.

Байкөл кәнтидики турғун турсун исимлик бир деһқанниң 8 мо көлимидики буғдайлиқи өткән айда, хитай көчмәнлири тәрипидин ағдуруветилгән. Мәзкур аилә буғдайлиқини ағдурувәткүчиләрни сүрүштә қилип һөкүмәт вә сақчи органлириға барған болсиму, униң сөзигә қулақ салғучилар чиқмиған. Шуңа мәзкур аилә өткән һәптидин буян етиз бешида йетип-қопуп ағдуруветилгән йеридә қурулуш башлинип кетишини тосимақта.

Байкөлдики бир аһалиниң билдүрүшичә, бу, ялғуз деһқан турғун турсунниң бешиғила кәлгән күн әмәс. Аз дегәндә 50 дин артуқ аилиниң 300 модин артуқ йери өткән йилдин башлап йеңи қурулуш пилани сәвәблик дөләткә өткүзүлүп беришкә буйрулған. Кәнттики мирзәхмәт аилиси өткән һәптиниң ахирида 15 мо көләмдики малина етизини 3 күн ичидә бикарлап беришкә буйрулған. Мирзәхмәт аилиси бу 15 мо йәргә 4 йилниң алдида 300 миң йүәндин артуқ мәбләғ селип малина көчити тиккән, көчәтләр алдинқи йили тунҗи қетим мивә берип мо бешидин 10 миң йүәндин кирим қилишқа башлиған. Әмдиликтә даириләр бу йәрләрни 39 миң йүәндин сетиветишқа буйримақта. Мәлум болушичә хитай көчмәнлири уйғулардин йәрни сетивалғанда даириләрниң хитайпәрәслики вә парихорлуқидин пайдилинип, әркин базардин төвән баһада сетивалмақта. Даириләр қарши турғучиларни бәзидә алдаш, бәзидә тәһдит вастилири билән йәрни сетиш тохтамиға мәҗбурий қол қойдурмақта.

Байкөлдики йәнә бир кишиниң ашкарилишичә, байкөлдики аһалиләр 10 йилдин буян мана мушундақ ахири үзүлмәс қурулуш пиланлири сәвәблик өй-маканлири вә терилғу йәрлиридин айрилмақта. Даириләр аһалиләрниң қолидин йәрни еливалидиған чағда бу җайларға завут, фабрика қурулидиғанлиқи, уларниң бу завут-фабрикиларда ишләп деһқанчилиқтин қутулидиғанлиқини ейтқан; йәнә бәзидә сода сарийи селинидиғанлиқини уқтуруп бирдин дукан беришкә вәдә бәргән. Әмәлийәттә, йеридин айрилған деһқанлар юқириқилардин һечнимигә еришәлмигән. Әксичә, һәммә нәрсисидин айрилип хитай көчмәнлири көтүрә алған деһқанчилиқ мәйданлирида күнлүк ишчи болуп ишләшкә вә яки шәһәр, базарларда мәдикарчилиқ билән күн кәчүрүшкә мәҗбур болған.

Ғулҗа шәһәрлик һөкүмәтниң мәлуматлиридин қариғанда, шәһәрниң өткән йиллиқ нопуси 540 миң, буниң ичидә көчмә нопус йәни аққунлар нопуси 110 миң болуп, нөвәттә даириләр ғулҗа шәһирини 1 милйон нопуслуқ шәһәргә айландурушни пиланлимақта. Мушу пилан бойичә ғулҗа шәһириниң нопуси пат йеқинда бир қатлиниду. Көзәткүчиләрниң қаришичә, ғулҗа шәһириниң нопусидики бу йүксилиш, шәһәрдә йәр қисчилиқини техиму ашуриду вә йәр баһасини техиму өстүриду. Мана буниңдин қариғанда, байкөл деһқанлириниң өз тәқдири үстидики әндишилири вә земинини қоғдаш үчүн күрситиватқан тиришчанлиқиниң нә қәдәр орунлуқлуқи айдиңлашмақта.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.