Istanbulda "Türkiye, xitay munasiwetliri: nöwettiki yéngi weziyette Uyghur mesilisi" témisida yighin ötküzüldi

Ixtiyariy muxbirimiz arslan
2016-12-20
Élxet
Pikir
Share
Print
"Türkiye, xitay munasiwetliri: nöwettiki weziyette Uyghur mesilisi" témisidiki yighinda türkiye hajettepe uniwérsitéti tarix oqutquchisi, istratégiyilik chüshenche instituti tetqiqatchisi doktor erkin ekrem söz qilmaqta. 2016-Yili 17-dékabir, istanbul.
"Türkiye, xitay munasiwetliri: nöwettiki weziyette Uyghur mesilisi" témisidiki yighinda türkiye hajettepe uniwérsitéti tarix oqutquchisi, istratégiyilik chüshenche instituti tetqiqatchisi doktor erkin ekrem söz qilmaqta. 2016-Yili 17-dékabir, istanbul.
RFA/Arslan

12-Ayning 17-küni istanbuldiki sherqiy türkistan ma'arip jem'iyitining uyushturushi bilen "Türkiye, xitay munasiwetliri: nöwettiki weziyette Uyghur mesilisi" dégen témida istratégiye yighini ötküzüldi.

Yighin'gha sherqiy türkistan ma'arip we hemkarliq jem'iyitining idare hey'et rehberliri, ezaliri we istanbulda yashawatqan Uyghurlardin bolup 100 ge yéqin kishi qatnashti.

Yighinda türkiye hajettepe uniwérsitéti tarix oqutquchisi, shundaqla türkiye istratégiyilik chüshenche instituti tetqiqatchisi doktor erkin ekrem söz qildi.

Yéghin asasen, türkiye bilen xitayning ilgiriki we hazirqi munasiwetliri, her ikki döletning bir-biridin kütidighan payda-menpe'etliri, türkiyediki Uyghur teshkilatlirining qilishqa tégishlik wezipiliri we kelgüsi istratégiyelik pilani qatarliq uch mezmun'gha yighinchaqlandi.

Yighinda doktor erkin ekrem türkiye, xitay munasiwetliri toghrisida toxtaldi we her ikki döletning bir-biridin kütken payda-menpe'etlirini közde tutup yéqinlishiwatqan munasiwetlirini otturigha qoydi. Bu ikki döletning bir-birige bolghan éhtiyaji we menpe'eti öz-ara yéqinlishishqa türtke boluwatqanliqini bildürdi.

Doktor erkin ekrem türkiyening xitaydin kütidighan payda-menpe'eti toghrisida toxtaldi. Türkiye bolsa xitaydin ibaret chong döletning soda bazirigha kirishni meqset qilidighanliqini, türkiye mehsulatlirini xitay bazirida sétishni xalaydighanliqini bildürdi. Uningdin bashqa tereqqiy qiliwatqan türkiyening iqtisadiy we pen téxnikigha éhtiyajliq ikenlikini, bu her ikki éhtiyaj xitayda mewjut ikenlikini, xitayning pen-téxnikilirini qolgha keltürüshni xalaydighanliqini bildürdi.

Türkiye gherb bilen munasiwetliri yirikliship qalghan bir weziyette bolghanliqi üchün, rusiye we xitaygha oxshash döletlerdin dost izdewatidu.

Doktor erkin ekrem sözide, xitayning türkiyedin kütidighan menpe'etlirining eng béshida bolsa, Uyghur mesilisi bar ikenlikini, xitayning türkiyedin Uyghurlarning heriket-pa'aliyetlirini chekleshni qolgha keltürüshni meqset qilidighanliqini bildürdi. Xitay yene gherbke échilish üchün yasawatqan yipek yoli pilanining emelge éshishida Uyghur diyarining tinch bolushi kéreklikini shundaqla xitayning "Yéngi yipek yoli soda ramkisi" layihesining emeliylishishi üchün türkiye déngiz boghuzidin ötüshke mejbur bolidighanliqini, shuning üchün türkiye bilen bu toghrida kélishim tüzüshke éhtiyaji barliqini bildürdi.

Doktor erkin ekrem doklatida, türkiyediki Uyghur teshkilatlirining Uyghur we sherqiy türkistan mesilisini kücheytish üchün birlishishi kérekliki we yaki pütün teshkilatlargha wekillik qilidighan bir teshkilat qurulushi kérekliki shundaqla enqerege bir wakalet ish béjirish ishxanisi échish kérekliki, enqere Uyghur mesiliside muhim rol oynaydighan sheher ikenliki, Uyghur we sherqiy türkistan mesilisini türkiye menpe'etlirige aylandurush üchün istratégiyilik bir yol xerite sizish kérekliki qatarliqlarni otturigha qoydi we Uyghur teshkilatlirini birlishishke chaqiriq qildi.

Biz bu yighin toghrisida pikir-qarashlirini élish üchün yighin'gha qatnashqan Uyghur yashlardin adil abdughopur ependi bilen söhbet élip barduq.

Yuqiridiki awazliq ulinishtin bu heqtiki programmimizning tepsilatini anglighaysiler.

Toluq bet