Әй зию: иминҗан малайшия қатарлиқ әлләрдә җасуслуқ һәрикәттә

Ихтиярий мухбиримиз қутлуқ
2013-08-27
Елхәт
Пикир
Share
Принт


Хитай дөләт бихәтәрлик министирлиқиниң сабиқ җасуси әй зию токйода бәргән «җасус иминҗан малайшия қатарлиқ әлләрдә җиддий һәрикәттә» сәрләвһилик доклатида хитайға 80 - йиллардин башлап җасуслуқ қилип кәлгән, иминҗан исимлик кона җасусниң таки һазирғичә болған арилиқта елип барған җасуслуқ һәрикәтлири тоғрисида тохталған.

Әй зию доклатида мундақ деди:

- Бүгүнки доклатимда сөзлинидиған җасусниң исми һәргиз xx дәп аталмайду. Сәвәби немә дегәндә, бу җасус xx дәп аталса, у йәнә өз қилмишини йошуруп қалалайду. Униң җасуслуқтики вәһшилики, қәбиһлики йүзисидин уни өз исми билән аташқа мәҗбур болдум. Шундила уйғурлар униңдин йирақлишип өзини қоғдиялайду.

Җасус иминҗан әсли үрүмчи чинә завутиниң ишчиси һазирқи турушлуқ җайи үрүмчидә, өзи виҗикрәк кәлгән, ақ пишмақ, йүзи созунчақ қоруқ басқан, малайшиядики уйғурларни алдап өзини хитайдин қечип чиққан вәтәнпәрвәр уйғур дәп тонуштурған. У, 1985 - йилидин башлап мәхсус җасуслуққа тәрбийлинип, тәлим - тәрбийә алған. У тунҗи қетим 1987 - йили түркийигә җасуслуққа әвәтилгән. Түркийидә бир йил туруп түркийидики барлиқ шәрқий түркистан мустәқиллиқ һәрикитигә аит учурларни вақти - вақтида йоллап турған. Униң түркийидики вақтида йоллиған учурида мундақ дейилгән: «рәһбәрләр хатирҗәм болуңлар! мән бу йәрдики шәрқий түркистан тәшкилатлириниң ичигә судәк сиңип кирип кәттим. Һәтта уларға йиғлап чәтәлгә оқушқа чиқиш үчүн өйдики барлиқ мал - бисатимни сетип чиқитим дәп ялғандин сөзлисәм, түркийидики уйғурлар тәсирлинип кетип,маңа пул йиғип бәрди.»

Әй зию доклатида иминҗанниң немә үчүн түркийидин пакистанға йөткәлгәнликиниң сәвәбий үстидә тохтилип мундақ деди:

- Җасус иминҗан түркийидин бизгә бәргән ахбаратида пакистанда оқуватқан уйғур оқуғучиларниң саниниң көплукини, уларниң ичидин бир қисим оқуғучиларниң афғанистан, пакистан чегриси әтрапида тәрбийилиниватқанлиқини, буларниң кәлгүсидә уйғур аптоном районға қораллиқ һуҗум қилиш еһтималлиқиниң барлиқини билдүргән иди. Шуңа биз униңға дәрһал пакистанға йөткилишкә буйруқ қилдуқ.

Әй зию доклатида җасус иминҗанниң пакистанда елип барған һәрикити тоғрисида тохтилип мундақ деди:

- Җасус иминҗан тизликтә өзиниң һелигәрлики билән пакистанда оқуватқан оқуғучилар ичигә сиңип кирип, оқуғучиларниң күндилик әһвали, уларниң барлиқ паалийәтлирини көзитиш арқилиқ мукәммәл доклат йезип пакистандики хитай әлчиханисиға тапшурған. Кейин униң тапшурған ахбарати вә униң җасуслуқ һәрикити ашкарилинип қилип, пакистанда өлүм хәвпигә дуч келип қалғанлиқтин, исламабадтики хитай әлчиханиси уни бир қанчә күн қоғдап кейин бейҗиңдин мәхсус исламабадға әвәтилгән хитай сақчилириниң қоғдиши билән саламәт бейҗиңға әкәлгән. Җасус иминҗан 1989 - йили пакистандин хитайға сақ - саламәт вәзипә өтәп қайтип кәлгәнлики үчүн мәркәздин мукапатлинип, уйғур аптоном районниң йәни әйни вақиттики секретари суң хәнляңниң алаһидә тәстиқи билән уйғур аптоном районлуқ ташқи сода назаритиниң дора, йемәк - ичмәк ширкитигә муавин директорлуққа тәйинләнди. Кейин у қазақистанға мәхсус җасуслусқа йәнә әвәтилди.

Иминҗанниң әйни йиллардики пакистандики җасуслуқ қилмишидин толуқ хәвәрдар болған һазир сәуди әрәбистанниң мәккә шәһиридә яшаватқан журналист сираҗидин әзизи иминҗан тоғрисида тохтилип өтти.

Әй зию доклатида иминҗанниң алматани мәркәз қилған һалда оттура асияда елип барған җасуслуқ һәрикити тоғрисида тохтилип мундақ деди:

- Җасус иминҗан үчүн алматада мәхсус рәхт сетиш ширкити қуруп, шу ширкәтни мәркәз қилған һалда, оттура асияниң шәрқий түркистан мустәқиллиқ һәрикитигә аит учурлирини топлидуқ. Иминҗан өзиниң җасуслуқтики мол тәҗирибисигә асасән оттура асиядики уйғур тәшкилатлириниң ички әһвали, алматада тиҗарәт қиливатқан уйғурларниң иқтисадий әһвали тоғрисида бизгә вақти - вақтида ахбарат йоллап турди. Бизниң оттура асиядики шәрқий түркистан мустәқиллиқ һәрикити билән уйғур тиҗарәтчиләрниң иқтисадий әһвалини көзитишимиз наһайити муһим иди. Чүнкий уйғур содигәрлириниң бай болуши хитай үчүн хәвп һесаблинатти. Уйғур тиҗарәтчиләр тиҗарәттә ронақ тапса шәрқий түркистан мустәқиллиқ һәрикитигә көпләп мәбләғ салиду дегән гәп. Шуңа биз оттура асиядики шәрқий түркистан мустәқиллиқ һәрикитиниң әһвалини юқириқи икки нуқтидин көзитиш елип бараттуқ. Иминҗан бизниң бу тәләплиримизни әтраплиқ орунлап кетип баратти, әмма ойлимиған йәрдин алматадики униң пакистандики җасуслуқ һәрикитидин хәвәрдар түркийилик вәтәнпәрвәр уйғурлар уни билип қилип, тутивелип, қаттиқ урупту, җасус иминҗан қаттиқ қорқуп кәткәнликтин дәрһал алматадики хитай консулханисиға кирип өзиниң салаһийитини ашкарилап әһвалини ейтқандин кейин, консулханиниң ярдими билән үрүмчигә сақ - саламәт келивалди. У оттура асиядики җасуслуқ һәрикитидә көрсәткән хизмити үчүн мәркәздин йәнә мукапатланди.

Һазир франсийиниң париж шәһиридә яшаватқан уйғур тиҗарәтчи әхәт һаҗим иминҗанниң илгирики алматадики әһвали тоғрисида тохтилип өтти.

Әй зию доклатиниң ахирида иминҗанниң алматадин үрүмчигә қайтип келип бир мәзгил дәм алғандин кейин, мәркәз уни йәнә малайшияни мәркәз қилған һалда давамлиқ җасуслуқ һәрикити билән шуғулинишқа әвәткәнликини әскәртип, малайшиядин қайтурулған уйғурларниң асаслиқ ахбаратини иминҗанниң тәминлигәнликини вә униң ундин башқа дубәй тәрәпләрдиму җасуслуқ елип баридиғанлиқини билдүрди.

Аваз улинишидин тәпсилатини аңлаң.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт