Xitayning Uyghur rayonida chet'el ziyaretchilirini kütüwélish üchün yene saxta sehne hazirlawatqanliqi ashkarilandi

Muxbirimiz shöhret hoshur
2019-02-01
Élxet
Pikir
Share
Print
Xitay hökümiti bir guruppa chet'el muxbirlirini teshkillep, "Qayta terbiyelesh merkezliri" ni ziyaret qilduruwatqan körünüsh. 2019-Yili 4-yanwar.
Xitay hökümiti bir guruppa chet'el muxbirlirini teshkillep, "Qayta terbiyelesh merkezliri" ni ziyaret qilduruwatqan körünüsh. 2019-Yili 4-yanwar.
REUTERS

"Xelq'ara islam hemkarliq teshkilati" ning bash katipi doktor yüsüp osman 20‏-yanwar küni yazghan bir twittér uchurida özlirining pat yéqinda Uyghur rayonigha bir tekshürüsh guruppisi ewetidighanliqini bildürgen idi. Tünügün qeshqerdiki bir ottura mektep oqughuchisi tam atlash arqiliq radiyomizgha xet yézip, özlirining tetil mezgilide mektepke yighiwélin'ghanliqi we mektepte chet'eldin kélidighan bir tekshürüsh ömikini kütüwélish üchün saxta sehne hazirliniwatqanliqini pash qildi. Muxbirimizning qeshqer we xoten'ge qarita élip barghan téléfon ziyariti dawamida mezkur ehwalning rastliqi delillendi.

Mezkur oqughuchining mektubida déyilishiche, qeshqerdiki melum bir ottura mektepning oqughuchiliri 15‏-yanwar küni mekteptin qoyuwétilip, 18‏-yanwar küni qaytidin yighiwélin'ghan. 28‏-Yanwar küni chet'ellik ziyaretchilerning kélip qélish éhtimalliqi barliqi uqturulup, ularning shuninggha qarita her küni chong taziliq qilishi kérekliki uqturulghan. Andin her bir siniptin 5-10 ge qeder derste yaxshi oqughuchilar tallap chiqilip, ulargha yuqiridin kelgen bashliq chet'ellik muxbirlarning so'allirigha qandaq jawab bérish heqqide körsetme bergen. 28‏-Yanwar küni tallap terbiyilen'gen bu oqughuchilar mektepning 1‏-we 2‏-qewitidiki siniplargha orunlashturulghan. Qalghanliri 3‏-we 4‏-qewetke orunlashturulup, töwen'ge chüshmeslikke buyrulghan. Yuqiri qewettiki oqughuchilar bilen mektepning ashpez we derwaziwenlirige ziyaretchiler so'al sorisa ularning héchnéme démesliki uqturulghan. Egerde buninggha xilapliq qilsa a'ile ezaliri bilen bille yighiwélish lagérigha ewetilidighanliqi heqqide agahlandurulghan. Shu küni mekteptiki pütün oqughuchi we ishchi-xizmetchilerning yanfonliri yighiwélin'ghan. Mektupta déyilishiche, shu küni mektepke héchqandaq tekshürüsh ömiki kelmigen. Mektep rehberliri tekshürüshning kéchikkenlikini uqturghan. 31‏-Chésla qaytidin tetilge qoyuwétilgenlikini bildürgen bu oqughuchi oxshash teyyarliqning kent we idare-jem'iyetlerdimu élip bérilghanliqini siniptiki sawaqdashliridin uqqanliqini eskertken.
Xotendiki ahalilerdin birining déyishiche, buningdin bir hepte burun özlirige yuqiridin tekshürüsh ömiki kélidighanliqi heqqide uqturush qilin'ghan. Uqturush düshenbe künidiki bayraq chiqirish yighinida uqturulghan. Uqturushta ahalilerning tekshürüsh guruppisidikiler bilen uchrashqanda partiye we hökümetke bolghan minnetdarliqini bildürüshi telep qilin'ghan. Radiyomizgha kelgen mektupta egerde mektepte tekshürüsh guruppisi kélip oqughuchilardin "Terbiyilesh merkizi" ge da'ir so'al sorap qalsa, ularning "Terbiyilesh merkezlirige kishiler öz ixtiyari bilen bériwatidu, u yerde til we hüner öginiwatidu" dep jawab bérishi lazimliqi tapilan'ghan. Téléfonimizgha jawab bergen ahalimu özlirige "Terbiyilesh merkezliri" heqqide so'al sorilip qalsa, ular "Diniy esebiylik" ning xelqqe köp ziyan salghanliqini, shunga bu mekteplerning échilghanliqini, buning xelqqe paydiliq boluwatqanliqini bayan qilishi ögitilgenlikini ilgiri sürdi. 

Hörmetlik radi'o anglighuchilar, "Xelq'ara islam hemkarliq teshkilati" ning bash katipi yüsüp osman ependi 20‏-yanwar künidiki twittér uchurida özlirining Uyghur mesilisi heqqidiki xewerlerni yéqindin közetkenliki we bu heqte xitay terep bilen sözleshkenliki, xitay terepning mezkur teshkilatning bir tekshürüsh ömiki ewetishige maqal bolghanliqi bayan qilin'ghan. Radiyomizgha mektup yazghan oqughuchi mektubida 24‏-yanwardin étibaren xotenning bezi yol doqmushliridiki we xoten chong bazardiki bezi tekshürüsh ponkitlirining yötkiwétilgenliki bildürülgen. Qeshqerdiki melum bir idare organning qoghdash xadimimu özlirige 10 kün awwal yuqiridin bir tekshürüsh ömiki kélidu dep uqturush qilin'ghanliqini ashkarilidi. 

Xitay da'iriliri lagérlar heqqide xelq'ara jama'et pikrining bésimigha uchrighandin kéyin, yéqinqi bir ay ichide ikki nöwet chet'el tekshürüsh ömikining Uyghur diyarini tekshürüshige yol qoyghan. Emma bu ömekler asasen xitayning xelq'ara sehnidiki ittipaqdash döletliridin teshkillen'genliki üchün tekshürüsh netijisi xelq'ara jama'etni qayil qilalmighan. Shu chaghdimu chet'el muxbirliri Uyghur diyarigha bérishtin awwal saxta sehne hazirlighanliqi radiyomiz teripidin xewer qilin'ghan idi.

Toluq bet