Юрт-маканлиридин көчүрүлүватқан қумул тағлиқлириниң бүгүнки әһвали (2)

Мухбиримиз қутлан
2014.01.16
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
tomurti-kentidiki-tashlinip-qalghan-oyler-1.jpg Аһалиләр қумул шәһиригә көчүрүлгәндин кейин төмүрти кәнтидики ташлинип қалған өйләр.
choghlan.com

Игилишимизчә, қумулниң тағлиқ районлиридики уйғур деһқан-чарвичиларниң мәһәллә бойичә шәһәргә көчүрүлүши нурғун қәдимий юртларниң бир-бирләп ташлинип қелишини кәлтүрүп чиқарған.

Һөкүмәтниң бу хил истратегийилик пиланлиридин устилиқ билән пайдиланған хитай ширкәтлири әслидики уйғур мәһәллилири вә уларға тәвә тәбиий мәнзирилик яйлақларда саяһәт орунлири қуруп зор пайда елишқа башлиған. Техиму ечинарлиқ болғини шуки, төмүрти қатарлиқ тағлиқ кәнтләрдә шәһәргә көчүшни рәт қилип өз юртида қалған аилиләрниң пәрзәнтлири оқуйдиған мәктәпләрму тақалған.

Көчүшни рәт қилип юрти төмүрти кәнтидә һазирғичә туруватқан әйса йәһя ака зияритимизни қобул қилип бәзи әһваллар һәққидә учур бәрди.

У төмүрти кәнтиниң барғансери ташлинип қеливатқан яйлақлири һәққидә тохтилип мундақ деди: “төмүрти кәнти тағлиқ район, униң нурғун яйлақлири бар, 20 миң туяқ чарва баққудәк яйлақлири бар. Һазир хәлқни шәһәргә көчүрүшкә башлиғандин кейин, нурғун кишиләр чарвилирини сетип яйлақни бошитип бәрди. Бу йәрләрни әмди һөкүмәт саяһәт орни қилидикән дегән гәпләрни аңлидуқ.”

Әйса йәһя ака йәнә мундақ деди: “төмүрти кәнтидин башқа әтраптики қошна йеза-кәнтләрдин ғәрбий тағ (шарла теғи) йезиси пүтүнләй көчүрүлмәктә. Бизгә қошна болған нернасу кәнти вә ақташ йезилириму һәммиси дегүдәк көчүрүлүватиду. Илгири ақташ айрим бир йеза иди, көчүрүлгәндин кейин у йәрдики мәһәллиләр йоқ болди, пәқәт йүздә бир пирсәнт адәм қалди. Ақташ йезисини хәнзу ширкәтлири саяһәт райони қилип ечиватиду.”

Әйса йәһя ака юрт-маканлирини ташлап шәһәргә көчүватқанлар һәққидә өз хорсинишлирини мундақ ипадә қилди: “мушундақ көчүрүлсә бизниң бу юртлар кейинчә из-дерәксиз ғайиб болидиғандәк қилиду. Нурғун адәм иқтисадий қийинчилиқ түпәйли һөкүмәтниң дибав (төвән капаләт пули) ға қизиқип көчүватиду. Аз бир қисим кишиләр ата-бовилиридин қалған юрт-маканлириниң әмдиликтә хараб болуватқанлиқидин әнсирәватқан болсиму, лекин яшлар турмуш усулини өзгәртиш вә шәһәр һаятиға тәлпүнүш хияли билән көчүшкә қизиқиватиду.”

Ахирида әйса йәһя ака өз аилисиниң һазирқи әһвали һәққидә мундақ деди: “мән көчүшни рәт қилған аз санлиқ кишиләрниң бири. Шу сәвәбтин һөкүмәт тәрәптин маңа һечқандақ иқтисадий ярдәм берилмиди. 4 Балам бар, уларни оқутушни ойлиған болсамму, лекин иқтисад йоқ, оқуталмидим. Әң кичик оғлум шинҗаң университетиға имтиһан берип өткән иди, лекин уни университетта оқутушқа иқтисадий қурбимиз йәтмиди. Һазир у баламму ишсиз туруватиду.”

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.