Tokyoda ötküzülgen teywen prézidént saylimini qollash pa'aliyitige Uyghurlarmu qatnashti

Ixtiyariy muxbirimiz haji qutluq qadiri
2016-01-14
Share
yaponiye-uyghur-ilham-mexmut.jpg Tokyo shibuyada ötküzülgen teywen prézidént saylimini qollash pa'aliyitide Uyghur kishilik hoquq pa'aliyetchisi ilham mexmut Uyghur mesilisi toghrisida bezi mesililerni anglatti. 2016-Yili 10-yanwar, yaponiye.
RFA/Qutluq

-Yanwar tokyo shibuyada ötküzülgen teywen prézidént saylimini qollash pa'aliyitige Uyghurlarmu qatnashti, bu qétimqi pa'aliyet yaponiyediki milletchilerdin teshkillen'gen "Gheyret qil yaponiye" teshkilatining orunlashturushi we "Teywen munbiri jem'iyiti" ning hemkarlishishi bilen élip bérilghan bolup, pa'aliyetke tokyodiki Uyghur, tibet, mongghul wekilliri qatnashqan we söz qilghan.

Shu yer waqti chüshtin kéyin sa'et ikkidin beshke qeder dawamlashqan pa'aliyetke, Uyghurlargha wakaliten qatnashqan Uyghur kishilik hoquq pa'aliyetchisi ilham mexmut Uyghur mesilisi toghrisida bezi mesililerni anglatqan.

Pa'aliyette sözge teklip qilin'ghan ilham mexmut teywende ötküzülidighan prézidént saylimining yaponiyening kelgüsi üchünmu muhimliqini tekitligen we bir qisim tarixiy, siyasiy mesililerni Uyghur, tibet, mongghul mesililirige sélishturup ötken.

Uning qarishiche, teywen her jehettin yaponiye üchün muhim bolghanliqi sewebidin yapon milletchiliridin teshkillen'gen "Gheyret qil yaponiye" teshkilati bu pa'aliyetni élip bérishni pilanlighan.

16-Yanwar teywende élip bérilidighan 14-nöwetlik prézidént saylimining bashlinish aldidiki omumiy weziyettin xewerdar "Teywen Uyghur jem'iyiti" ning re'isi nuzugum ziyaritimizni qobul qilip:"Prézidént saylimigha qatnishishni qolgha keltürgen partiyiler hazir jiddiy halda özlirige awaz toplashqa tirishiwatidu. Omumi weziyettin qarighanda, gomindang partiyesi köpligen qollighuchiliridin ayrilip qalghandek qilidu. Sewebi prézidént ma yingjuning ötken yili sin'gaporda xitay dölet re'isi shi jinping bilen uchrishishi we xitaygha üzlüksiz yéqinlishi bir qisim teywenliklerni endishe sélip qoyghan oxshaydu" dédi.

Nöwettiki teywen saylimi heqqide toxtalghan yaponiyelik qanunshunas yamada özining, hazirqi waqitning özide teywendiki démokratiyini yaqlaydighan, xitay kompartiyesige taqabil turalaydighan "Démokratik tereqqiyat partiyesi" ning saylamda ghelibe qilishini ümid qilidighanliqini, biraq, teywendiki saylamning yaponiyege belgilik iqtisadiy we yaki siyasiy tesir körsitelmeydighanliqini ilgiri sürdi.

Tokyoda élip bérilghan teywen prézidént saylimini qollash pa'aliyiti heqqide yaponiyediki bezi metbu'atlar xewer bergen. Xewerde déyilishiche, bu qétimqi pa'aliyette tibet we mongghul wekillermu söz qilghan.

Yaponiyede hijrette yashawatqan manju ayal yazghuchi méngshaning qarishiche, teywende meyli qaysi partiye saylamda ghelibe qilsun, buning tibet, Uyghur mesilisige héchqandaq tesiri bolmaydiken. Sewebi xitay kompartiyesi teywen'ge türlük siyasiy bésim qilip turghanliqidin teywen tibet, Uyghur kishilik hoquq mesiliside artuq söz qilalmaydiken.

Yéqinda yaponiye metbu'atlirida élan qilin'ghan teywende ötküzülidighan saylam heqqidiki bezi siyasiy analiz maqalliride, bu qétimqi saylamda teywen iqtisadini güllendürüsh we xelqqe parawanliq yaritip bérishni nishan qilghan "Démokratik tereqqiyat partiyesi" ning re'isi shundaqla prézidént namzati sey yingwén xanimning saylamda utup chiqish éhtimalliqining yuqiriliqi körsitilgen.

Bu heqte toxtalghan nuzugum sözide yene, "Bu qétimqi saylamda awaz bergüchiler teywen'ge ishench we iqtisadiy nep élip kéleleydighan namzatlargha awaz bérishni xalighanliqi üchün awam xelqning hazirqi rayidin qarighanda, saylamda teywen démokratik tereqqiyat partiyesining namzati sey yingwén xanim teywen'ge tunji ayal prézidént bolup qilish mumkinchiliki yuqiridek qilidu" dédi.

Yuqiriqi awaz ulinishtin tepsilatini anglang.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet