Almutada 5-féwral ghulja weqesi xatirilendi

Ixtiyariy muxbirimiz oyghan
2018.02.05
5-fevral-ghulja-veqesini-xatirilesh-murasimidin-korunush-almuta-01.jpg Almutada ötküzülgen “5-Féwral ghulja weqesi” ni xatirilesh murasimidin bir körünüsh. 2018-Yili 3-féwral. Almata, qazaqistan.
RFA/Oyghan

3-Féwral küni almuta shehirining “Arzum” réstoranigha jem bolghan Uyghurlar 1997-yil 5-féwralda ghuljida yüz bergen Uyghur yashlirining tinchliq namayishining xitay qoralliq eskerliri teripidin basturulush weqesining 21 yilliqini xatirilidi.

Mezkur xatirilesh pa'aliyitige dunya Uyghur qurultiyi re'isining qazaqistan boyiche orunbasari erkin exmetof riyasetchilik qildi. Uninggha almuta shehiri we uning etrapidin kelgen wekiller bolup 150 ke yéqin adem qatnashti. Aldi bilen azadliq, erkinlik üchün qurban bolghanlargha atap qur'an oqulghandin kéyin, yash pa'aliyetchi islam yüsüpof 1997-yil 5-féwral ghulja weqesining kélip chiqish sewebliri we uning aqiwetliri, diniy zat bexitjan ataqliq diniy alim muhemmed salihning ömür bayani heqqide doklat qildi. Andin sözge chiqqan siyasetshunas qehriman ghojamberdi ependi xitay da'irilirining Uyghur élide élip bériwatqan siyasiy basturush herikiti, atalmish “Qosh tilliq ma'arip” siyasiti, diniy teqibleshler, dunya Uyghur qurultiyining yéqinqi waqitlarda élip barghan pa'aliyetliri, xelq'ara weziyet heqqide tepsiliy melumat berdi. 

Murasimda sözge chiqqan almuta shehirining turghuni aztékin ibrahimof öz sözide qazaqistanliq Uyghurlarning birinchi nöwette qazaqistan puqrasi hésablinidighanliqini, ularning tilining, dinining, dilining qérindash qazaq xelqi bilen bille ikenlikini tekitlidi. Bolupmu, u anilarning milletni saqlap qélishtiki roligha yuqiri baha bérip, milletning sapasini östüridighanlarning anilar ikenlikini bildürdi. 

Radiyomiz ziyaritini qobul qilghan péshqedem zhurnalist nayilem hemrayéwa 1997-yili, 5-féwralda ghulja shehiride Uyghur xelqining uzundin béri dawamliship kéliwatqan medeniy mirasi-meshrepni terghib qilghan yashlarni teqiblep, bu yashlarni qollap, tinch namayishqa chiqqanlarni oqqa tutqan xitay da'irilirini qazaqistan Uyghurlirining qattiq eyibleydighanliqini bildürdi.

Almuta shehiri turghuni qurbanjan turghanof ependining pikriche, dunyaning her qaysi memliketliride, shu jümlidin qazaqistanda ötüwatqan mundaq pa'aliyetlerning asasiy meqsiti xitayning Uyghur rayonida yürgüzüwatqan basturush siyasitige qarshiliq bildürüsh, erkinlik üchün küreshte hayatidin ayrilghanlarni untumasliqtur. 

Qurbanjan turghanof chet'ellerdiki Uyghurlarning birlik sepke kélip, Uyghur élide yüz bériwatqan adaletsizliklerni xelq'ara teshkilatlargha, bashqimu xelqlerge yetküzüsh üchün tinmay heriket qilish lazimliqini, xitayning Uyghur élidiki siyasitining insan heqlirige pütünley zit kélidighanliqini ilgiri sürdi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.