Америка федератсийә тәкшүрүш идарисиниң башлиқи: хитай җасуслири пүткүл америкиға тәһдит селиватиду

Мухбиримиз әркин
2018-02-14
Share
FBI-Director-Christopher-Wray-CIA-Director-Mike-Pompeo.jpg Америка федератсийә тәкшүрүш идариси(FBI) ниң башлиқи кристофер рей(солдин биринчи) билән америка мәркизий ахбарат идариси(CIA)ниң башлиқи майик помпео(солдин иккинчи) америка кеңәш палатаси истихбарат комитетиниң гуваһлиқ бериш йиғинида. 2018-Йили 13-феврал, вашингтон.
AFP

Америка дөләт мәҗлиси кеңәш палатаси сәйшәнбә күни америка дөләт мәҗлисиниң кеңәш палатасида өткүзүлгән америка бихәтәрлик вә истихбарат органлириниң гуваһлиқ бериш йиғинида, бәзи әмәлдарлар хитай җасуслуқ һәрикәтлириниң америкиға кәң тарқилип, пүткүл америка җәмийитигә тәһдит селиватқанлиқини агаһландурди.

Америка әмәлдарлириниң илгири сүрүшичә, хитай америкидики җасуслуқ һәрикәтлиридә америкиниң илмий тәтқиқат органлирини нишанға алғанлиқи, униң җасуслуқ һәрикәтлиридә профессор, илмий тәтқиқатчи вә оқуғучиларни ишлитиштәк ғәйрий әнәниви җасуслуқ васитилирини қоллиниватқанлиқини тәкитлигән. Бу америка бихәтәрлик әмәлдарлириниң биринчи қетим хитайниң америкидики җасуслуқ һәрикәтлиридә қоллиниватқан васитилирини бундақ ениқ ипадә қилиши вә униң пүткүл америка җәмийитигә тәһдит селиватқанлиқини тәкитлишидур.

Кеңәш палатасиниң истихбарат комитетида чақирилған мәзкур гуваһлиқ бериш йиғинида америка дөләтлик истихбарат баш мудирийити, федератсийә тәкшүрүш идариси, дөләт бихәтәрлик идариси, мәркизи истихбарат идариси, дөләт мудапиә истихбарат идариси қатарлиқ 6 бихәтәрлик-истихбарат оргининиң мәсуллири гуваһлиқ бәргән.

Юқириқи сөзләрни америка федератсийә тәкшүрүш идарисиниң башлиқи кристофир рей кеңәш палата әзаси марко рубиониң америкидики хитай оқуғучилириниң америка илмий тәтқиқат саһәсидә қандақ тәһдит пәйда қиливатқанлиқиға даир соалиға җаваб бәргәндә тәкитлигән.

Кристофир рей: “федератсийә тәкшүрүш идарисиниң пүтүн мәмликәтниң һәр қайси җайлиридики ишханилири хитайниң ғәйрий әнәниви истихбаратчиларни ишқа селиватқанлиқи, болупму илмий саһәдики профессор- тәтқиқатчи, оқуғучиларни ишқа селиватқанлиқини көрүп туруватиду. Бу әһвал ноқул чоң шәһәрләрдә йүз бәрмәйватиду. Бу асасән кичик шәһәрләрдә вә пүткүл саһәләрдә көрүлүватиду. Лекин, америка илмий саһәсиниң арқисида истихбаратчиларниң барлиқини қобул қилмаслиқи вә уларниң бу җәһәттики “саддилиқи> бу ишни техиму яманға сөрәватиду” дегән.

Кристофир рейниң агаһландурушичә, хитайниң тәһдитини ноқул һөкүмәткә қаритилған тәһдит, дәп қаримаслиқ керәк. У, бу тәһдиткә пүткүл америка җәмийити учраватқанлиқи вә униң пүтүн җәмийәтниң һошяр болуши керәкликини тәкитлигән.

Кристофир рей мундақ дәйду: “улар (хитай) бизниң очуқ ашкара вә ечиветилгән тәтқиқат һәм тәрәққият муһитимизни суйиистемал қилип, биз иптихарлинидиған бу артуқчилиқимиздин пайдилиниватиду. Биз қилишқа тиришиватқан ишларниң бири шуки, хитайниң тәһдитини ноқул һөкүмәткә қаритилған тәһдит дәп қаримаслиқ керәк. Бу пүтүн җәмийәт дуч келиватқан тәһдит. Шуңа, бу тәһдиткә пүтүн җәмийәт биз билән тәң инкас қайтуруши керәк”.

Кеңәш палата әзаси марко рубиониң йиғинда тәкитлишичә, америка өзиниң 240 нәччә йиллиқ тарихида хитай пәйда қиливатқан һазирқидәк бундақ зор көләмлик тәһдиткә учрап бақмиғаникән. У хитайниң америкиниң орнини игиләш үчүн барлиқ васитиләрни ишқа селиватқанлиқини билдүргән.

Марко рубио мундақ дәйду: “мениң қаришимда бу комитеттики мутләқ көп қисим әзалар буниңға қетилиду, дәвримиздики әң чоң мәсилә хитай пәйда қиливатқан тәһдиттур. Бу дөләт өзиниң 240 нәччә йиллиқ тарихида бундақ бир көләмдики риқабәтчи вә рәқибгә учрап баққанму-бақмиғанму билмиди. Бу мениң шәхсий қаришим болсиму, әмма буниңда нурғун кишиләр мән билән пикирдаш. Хитай өзиниң дунядики әң қудрәтлик дөләт америкиниң орнини игиләш ғәризини пиланлиқ, сәврчанлиқ вә узун мәзгиллик истратегийә билән ишқа ашурушқа киришиватиду. Сиз буни униң ғәрбниң демократийә, очуқ-ашкарилиқ вә әркинлик қиммәт қариши орниға өзиниң моделини дәссәтмәкчи болуватқанлиқи, буни ишқа ашурушта дөләт күчи, сода, һәрбий, иқтисади, учур вә ахбарат, тор һуҗуми қатарлиқ васитиләрни қоллиниватқанлиқида, бизниң көчмәнләр системимиз вә университетлиримизни сүйистемал қиливатқанлиқида көрәләйсиз.”

Марко рубио йеқинда флорида штатидики бәзи университетларға мәктуп йезип, уларниң қармиқидики куңзи институтлирини тақашни тәләп қилған. У мәктупида куңзи институтлириниң америка университетлирида пикир әркинлики бузғунчилиқи қиливатқанлиқини агаһландурған. Флоридадики бир университет йеқинда бу мәктәпниң қармиқидики куңзи институтини тақиғанлиқини билдүргән иди.

Америкидики адвокат нурий түркәлниң илгири сүрүшичә, хитайниң америка университетлириға вә пән тәтқиқат орунлириға сиңип кириши америка университетлиридики пикир әркинликигә җиддий хирис пәйда қилған.

У мундақ дәйду: “америкиниң бүгүнки һаләткә келишиниң асаслиқ сәвәблириниң бири, илим-пән саһәсидики әркинлик, йәни әркин пикир қилиш вә кәшпиятчанлиқ роһи. Қарайдиған болсақ, америкида инзһенир көп вә дунядики нурғун нәрсиләр мушу әлдә кәшип қилиниду. Буниң сәвәбини шу илмий әркинликтин көрүвелишқа болиду. Ойлаш әркинлики вә кәшпиятчанлиқ роһиниң күчлүклүки. Бу директор рейниң буни җәмийәт характерлик тәһдит дегини, хитай һөкүмитиниң тәшәббуси вә орунлаштуруши билән булар бизниңки һаят йолимиз, қиммәт қаришимизни, бизниң дөлитимизниң қудрәтлик дөләт болушида асаси амил болуватқан илмий саһәдики әркинликни тизгинләш арқилиқ өзидики хаталиқларни йепишқа урунуп, һәтта уни бизгә тәшвиқ қиливатиду, бу бизгә җәмийәт характерлик тәһдит, дегән нуқтини оттуриға қойди, дәп қараймән”.

Нури түркәл әпәндиниң көрситишичә, кристофир рейниң сөзи хитайниң америкидики җасуслуқ паалийәтлиригә вә юқириқи һәрикәтлиригә қарши оттуриға қоюлған күчлүк сигнал икән.

Нурий түркәл: “директор рейниң түнүгүн оттуриға қойған сөзи қандақ бешарәт бериду, дегән мәсилигә кәлсәк, биринчи хитайниң америка университетлири вә тәтқиқат орунлириға сиңип кириши америка һөкүмити вә хәлқини биарам қиливатқанлиқиниң бешарити, дәп қараймән. Иккинчи, шу қилмишларда болуватқанлар қануни җавапкарлиққиму тартилиду, дегән бешарәтни бериватқанлиқиниму көрдүм. Чүнки, директор рейниң өзиму деди, биз мәктәпләрдәк илмий сорунларда болуватқан сөһбәттики талаш-тартиш вә тәшвиқатлардин, һәтта мәлум дәриҗидә қайил қилишқа елип бериватқан хизмәтләрдин хәвиримиз бар, дегән гәпләрниму қилди”.

Гуваһлиқ бериш йиғинида америка дөләтлик истихбарат мудирийитиниң баш директори дән кот, тор бихәтәрлик мәсилиси һәққидә тохтилип, тор бихәтәрлики америка дуч келиватқан әң чоң тәһдит икәнлики вә хитай америка тор бихәтәрликигә тәһдит селиватқан чоң дөләтләрниң бири икәнликини тәкитлигән. Униң қәйт қилишичә, хитай кәлгүсидики йилларда шәрқий деңиз, җәнубий деңиз, тәйвән билән болған мунасивәтләрдә, иқтисадий һәмкарлиқ саһәлиридә давамлиқ өзиниң тәсирини кеңәйтип, “бир бәлвағ бир йол” пилани арқилиқ оттура асия, африқа вә асия-тинч окян райониға кеңийишни давамлаштуридикән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт