Qazaqistan metbu'atliri: qazaqistandiki chet'elliklerning asasiy qismini xitaylar igileydu

Ixtiyariy muxbirimiz oyghan
2015.02.16
russiye-xitay-kochmen-305.jpg Rusiyidiki xitay köchmenliri rusiye köchmenler idarisi xadimlirigha resmiyetlirini körsetmekte. 2010-Yili 8-noyabir.
RIA Novosti

Qazaqistan'gha her xil yollar bilen kéliwatqan chet'elliklerning sani barghanséri köpeymekte. Yawro asiya iqtisadiy ittipaqining qurulushi bilen ularning sani téximu ösüshi mumkin.

Hazir yerlik metbu'atta chet'elliklerning sani we kélish meqsiti toghriliq köpligen melumatlar peyda boluwatmaqta. Ularda körsitilishiche, chet'elliklerning köp qismi ish izdep kelgenler bolup, bularning asasiy qismini xitay puqraliri igileydiken.

“Tén'grinyus” agéntliqida élan qilin'ghan “Qazaqistan'gha waqitliq ish izdep kelgüchilerning köpchiliki xitaydin bolmaqta” namliq maqalide éytilishiche, qazaqistandiki chet'ellik ishchilarning asasiy qismi xitay puqraliridin terkib tapqan. Buni qazaqistanning salametlikni saqlash we ijtima'iy tereqqiyat ministirining orunbasari de'ulét arghandiqofmu tekitlidi. Ularning sani 10 ming etrapida bolup, 31 pirsentni teshkil qilidu. Kéyinki orunlarni türkiye, hindistan, italiye, özbékistan we bashqimu döletlerdin kelgenler igileydu. Xitay puqralirining qazaqistan'gha kélip, memliketning qanunlirini buzuwatqanliqi heqqide ilgiri köp éytilip kelgen idi.

Mesilen, ötken ayning axirida “Méning shehirim” tor bétide bérilgen “Atirawda 38 xitay puqrasi qanunsiz turmaqta” namliq maqalide éytilghandek, sheher qanun qoghdash orgini we politsiye xizmetchilirining tekshürüshi netijiside 38 neper xitay puqrasi tutulghan. Atiraw sheherlik memuriy sotining mejlisi ularning qazaqistan qanunlirini buzghanliqini delillep, memlikettin chiqiriwetken idi. Melum bolushiche, ular yerlik bir idarige meslihetchiler süpitide ötken yilning 10-séntebir küni “Almata kontrol-ötküzüsh ponkiti” arqiliq kirip, héchyerde tizimlanmighan.

Qazaqistan qanuni boyiche chet'ellikler chégrani késip ötüshi bilen besh kün ichide ichki ishlar organlirida waqitliq tizimlitishi lazim.

Emdi “Partnyér. Öz” agéntliqida bérilgen “Xitay qazaqistan arqiliq rusiye bazirigha kirishni közlimekte” namliq maqalide éytilishiche, xitayning eng chong soda-sana'et bankisi wekilliri mushu yilning béshida astana shehiride bolup, birleshken karxanilarni qurush we ularni meblegh bilen teminlesh tekliplirini bergen idi. Ikki terep imzalighan kélishim boyiche xitay qazaqistanda bir qatar zawutlarni sélip, bu zawutlar ishlep chiqarghan tawarlarni rusiye we merkiziy asiya memliketlirige chiqarmaqchi. “Qazaqistan rusiyege chiqidighan ishik” dep atalghan yol xeritisi boyiche pilanlan'ghan ondin oshuq layihige xitay milyonlighan dollar meblegh ajritishqa wede bergen.

Ziyaritimizni qobul qilghan siyasetshunaslar aydos sarim, qehriman ghojamberdi we ghalim agélé'u'oflar bu heqte öz qarashlirini otturigha qoydi.

Tepsilatini awaz ulinishidin anglighaysiler.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.