Xitay dolqun eysaning mekkidiki yighin'gha qatnishishigha naraziliq bildürgen

Muxbirimiz erkin tarim
2015.02.27
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
dolqun-eysa-mekke-yighin.jpg Dolqun eysa ependi mekkidiki “Xelq'ara térrorluqqa qarshi turush yighini”gha qatnashmaqta
RFA/Erkin Tarim

Xitay hökümiti d u q ijra'iye komitéti mudiri dolqun eysa ependining mekkide chaqirilghan “Xelq'ara térrorluqqa qarshi turush yighini”gha teklip qilin'ghanliqi üchün, se'udi erebistan hökümiti bilen “Rabitul alemin islam”, yeni dunya islam teshkilatigha naraziliq bildürgen. Dolqun eysa yighinning ikkinchi künidin étibaren se'udi istixbarat xadimliri teripidin teqibge uchrighan. Se'udi erebistan téléfon shirkiti dolqun eysaning téléfon nomurini, intérnét ishlitishini bikar qilghan, se'udi istixbarat xadimliri 24 sa'et dolqun eysa ependi turuwatqan méhmanxanidiki öyning aldida posta turghan.

Bu ishlardin bi'aram bolghan dolqun eysa ependi ehwalni derhal gérmaniye tashqi ishlar ministirliqi bilen gérmaniye konsulxanisigha bildürgen. Dolqun eysa ependi 27-féwral etigen se'udi erebistan jasuslirining teqibi astida jidde ayrodromidin ayrilghan. Biz bu heqte melumat igilesh üchün dolqun eysa ependi bilen söhbet élip barduq.

U, özining se'udi erebistanning yéngi textke chiqqan padishahi salman bin abduleziz elsu'udining teklipige bina'en 2-ayning 21-künidin 24-künigiche se'udi erebistanning mekke shehiride chaqirilghan “Xelq'ara térrorluqqa qarshi turush yighini”gha qatnashqanliqini, yighinning échilish murasimida jidde shehiride turushluq xitay bash konsuli enwerning özini körüp qalghanliqini, buningdin uzun ötmeyla se'udi erebistan xewpsizlik xadimlirining özini bi'aram qilishqa bashlighanliqini éytti. U, özining d u q namidin xitayning Uyghurlargha élip bériwatqan dölet térrorini pash qilish üchün barghanliqini, epsuski xitay hökümitining nomus qilmastin özini térrorchi dep eyiblep se'udi hökümitige naraziliq bildürgenlikini, buning Uyghurlar élip bériwatqan küreshning heqliq dewa ikenlikini yene bir qétim ispatlap bergenlikini éytti.

Mezkur yighin 2-ayning 21-künidin 24-künigiche mekkide échilghan bolup, yighin'gha 80 dölettin kelgen islam ölimaliri, mutexessisler, tetqiqatchilar, alimlar, xelq'araliq teshkilatlarning wekilliridin bolup 400 etrapida kishi qatnashqan. Yighin'gha Uyghurlargha wakaliten d u q ijra'iye komitéti mudiri dolqun eysa ependi, amérika Uyghur jem'iyitining sabiq re'isi, adwokat nuri türkel ependi, qazaqistandin shir'eli ependi, se'udi erebistandin memet yüsüp ependi, finlandiyedin memet'eli ependi we awstraliyedin abdusalam ependiler qatnashqan.

Uyghur wekiller guruppa yighinlirida söz qilip, wekillerge Uyghurlar hazir duchar boluwatqan diniy bésimlar we xitayning Uyghurlargha élip bériwatqan diniy, siyasiy térrorluqi heqqide melumat bergen. Bulardin sirt, yighin ehlige dunya Uyghur qurultiyi teyyarlighan xitayning 2014-yilliq insan hoquqliri depsendichiliki heqqidiki doklatni tarqitip bergen. Dolqun eysa ependining éytishiche, Uyghur wekiller bu yighinda közligen meqsitige yetken.

Dolqun eysa ependi 2003-yili 12-ayda xitay hökümiti teripidin térrorchi dep élan qilin'ghan bolup, hazirghiche koréye, teywen, türkiye we amérika qatarliq döletler uni ayrodromidin qayturuwetken idi. Amérika ikki yil burun dolqun eysa ependini chégradin kirgüzüshke bashlidi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.