Әркин алптекин кәшмирдә уйғурлар билән, һиндистанда далай лама билән көрүшти

Ихтиярий мухбиримиз әкрәм
2015.07.22
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
erkin-alptekin-keshmir-2015.jpg Әркин алптекин әпәнди кәшмирдә
RFA/Ekrem


Алдинқи һәптиләр кәшмир вә һиндистанда зиярәттә болған әркин алптекин әпәнди кәшмиргә йәрлишип қалған уйғурлар билән иптар сорунида муңдашқан һәмдә һиндистанға берип, далай лама вә тибәт сәргәрдан һөкүмитиниң рәһбәрлири билән сөһбәт елип барған.

Әркин алиптекин әпәнди оғли парсниң һиндистан парламенти тәтқиқат бөлүмидә елип баридиған алтә һәптилик практикиси сәвәблик кәшмир вә һиндистан зияритигә наил болған. Әркин алиптекин әпәндиниң кәшмир зияритиниң пайдиси, 1949 - йилидин кейин бу тупраққа йәрлишип қалған уйғурлар билән дидарлишиш вә уларниң һал - әһвалини игиләш, арзу - тиләклирини аңлаш болған. Мәлумки, хитай коммунистлири 1949 - йили уйғур вәтинигә таҗавуз қилип киргәндин кейин, миңлиған уйғур илгири - кейин әйса йүсүп алиптекин вә муһәммәд әмин буғраларға әгишип һиҗрәт қилғаниди. Буларниң бир бөлүки кәшмиргә, бир бөлики афғанистанға, йәнә бир бөлики һиндистанға йәрләшкән. Әркин алиптекинниң балилиқ дәври 5 йил кәшмирдә вә 5 йил һиндистанда өткән. Шу заманларда кәшмиргә орунлишип қалған бир бөлүк уйғур аллиқачан кишиләрниң хатирисидин көтүрүлүп кәткәниди.

Әркин алиптекин әпәнди бу қетимқи кәшмир зияритидә қәдинас достлириниң ярдими билән бу уйғурлардин 20 - 30 чә киши билән көрүшкән вә бир иптарлиқ сорунида узун муңдашқан. Кәшмирдә зади қанчилик уйғур яшайдиғанлиқи мәлум әмәс. Кәшмирдә йәрлик хәлқләр билән өйлүк - очақлиқ болуп һаят көчүргән бу уйғурларниң һазирқи әвладлири ана тилини унтуп кәткән болсиму, өзиниң уйғурлуқини унутмиған. Кәшмирлик уйғурлар сөһбәт әснасида ана тилини пәрзәнтлиригә өгитиш үчүн әркин алиптекиндин уйғур тилиға аит материялларни тәләп қилған.

Һиндистан зиярити мәзгилидә әркин алипекин әпәнди далай лама билән сөһбәтләшкән. Далай ламаниң тәклипи билән тибәт сәргәрдан һөкүмити вә парламентидики яшларға нутуқ сөзлигән. Әркин алиптекин әпәнди тибәт яшлириға уйғур - тибәт арисида узун тарихта хитайға қарши бирликләр қурулғанлиқини, милади 751 - йилидики талас урушида бирликтә хитайни мәғлуп қилип, хитайни мәркизи асия әллиригә миң йилғичә қәдәм басалмайдиған һалға чүшүрүп қойғанлиқини аңлатқан.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.